In zijn blog van 2 januari brengt Pascal Lottaz, Zwitserse academicus die in Japan werkt, fundamentele gezichtspunten aan i.v.m. de sancties van de EU tegen personen die andere opvattingen verspreiden dan de hare, zoals Jacques Baud en Nathalie Yamb. Die sancties zijn te karakteriseren als extralegaal en als zodanig moeilijk te bestrijden. Hoezo?
Momenteel staan er 59 personen op de sanctielijst van de EU i.v.m. Rusland. Oorspronkelijk ging het enkel om Russische zakenlieden of mensen in Rusland, maar nu is dat uitgebreid tot personen die opvattingen uiten die niet overeenstemmen met die van de EU.
En haar lidstaten, mag je daaraan toevoegen. Dat de Zwitserse Nathalie Yamb gesanctioneerd werd, heeft ook te maken met haar acties tegen de neokoloniale Franse politiek in Afrika. En dat de Duitse journalist Hüsseyin Dogru op de lijst kwam werd mee gemotiveerd door zijn pro-Palestijnse standpunten.
Er is eerder al gesuggereerd dat die EU-sancties er wellicht kwamen op suggestie of aandringen van Frankrijk en Duitsland, en dat is niet onwaarschijnlijk, want de EU vermeldt het antikoloniale en het anti-Israëlische aspect van de uitspraken of acties van de gesanctioneerden.
Zoals eerder hier vermeld is er op aanvraag van de Europese parlementsleden Michael von der Schulenburg en Ruth Firmenich een juridisch rapport opgesteld over de wettelijkheid van de EU-sancties tegen personen. Maar, zo constateert Lottaz, “het probleem is dat terwijl sancties ongetwijfeld een schending zijn van EU-wetgeving, er andere EU-wetgeving is die de Raad toestaat dergelijke maatregelen te nemen. Procedurematig overschrijdt de EU haar competenties niet omdat sancties geen stof zijn van binnenlandse politiek maar beslissingen van buitenlandse politiek.
Lottaz becommentarieert: “De EU is erin geslaagd een systeem te creëren waarbij de uitvoerende macht binnen haar wettelijke rechten is als zij, onder haar arm van buitenlandse politiek, gedrag van burgers als ‘ongewenst’ bestempelt en dan de meest draconische denkbare maatregelen oplegt – allemaal zonder proces of veroordeling.”
“Alles wat Baud, Yamb, Dogru en anderen deden (en nog doen) is perfect legaal in de EU. Maar de Raad van de Europese Unie heeft de macht om hen dwingende maatregelen op te leggen als onderdeel van het buitenlands beleid. (…) Wat deze sancties doen is een regime creëren dat het mogelijk maakt de beveiligingen tegen politieke vervolging te omzeilen.”
NAUWELIJKS VERWEER MOGELIJK
Kunnen de personen die het slachtoffer worden van de EU-repressie juridisch iets ondernemen? Als zij zich tot het Europese Hof van Justitie wenden, zal dat enkel controleren of de beslissing van de EU formeel in orde is. Ze zal zich niet bezig houden met de vraag of de opgelegde sancties niet buiten proportie zijn of de fundamentele rechten van de persoon aantasten.
Concreet betekent dit dat als er een foutje in de motivering door de EU te vinden is, het Hof kan zeggen dat de betreffende persoon van de lijst moet. Maar de EU kan rustig de motivering veranderen en de persoon opnieuw op de lijst zetten. Die kan dan weer naar het Europese Hof stappen en weer een klacht indienen, enz. Lottaz verwijst naar de Russische zakenlui Petr Aven en Mikhail Fridman die in 2024 een zaak tegen de EU gewonnen hebben, maar nu nog altijd op de sanctielijst staan, met een aangepaste motivering…
Dit misbruik om politieke repressie door te voeren wordt door Lottaz als veel voorkomende praktijk bestempeld, al vaak toegepast door EU-lidstaten. En door de Verenigde Staten: “Ook de VS heeft sancties gebruikt als een middel om legaal gedrag te verbieden, bijvoorbeeld met hun aanval op het personeel van het Internationaal Gerechtshof (ICC), of onlangs nog door de sancties tegen de Bijzondere Rapporteur van de VN voor de bezette Palestijnse gebieden Francesca Albanese.”
En Lottaz besluit: “Ofwel stopt dit nu, of de toekomst van vrijheid en democratie in de EU ziet er slecht uit.”
What Goes Around: The EU’s Extralegal Sanctions Regime, https://substack.com/@pascallottaz
Zie ook:
Erics kijk 
