Joren Vermeersch publiceert – in eigen naam, niet vanuit zijn functie als adviseur van Minister Theo Francken – in De Standaard van vandaag een opiniestukje onder de titel: “Het antizionisme aan de UGent is zorgwekkend”. Dat begint zo: “Aan de UGent werd ik intellectueel volwassen. Ik behaalde er masters in de rechten en in de geschiedenis. Lang voelde ik me daarom een trotse UGenter. Nu steeds minder. Antizionisme is er een dominante opinie geworden. Aan de vakgroep conflict and development wordt antizionisme gepropageerd aan studenten. De instelling zelf doet amper onder. Israëlische universiteiten worden geboycot. En dit jaar zal de UGent een eredoctoraat uitreiken aan een prominente antizioniste. Dat alles baart mij ernstige zorgen.”
Intellectuele volwassenheid?
Van de intellectuele volwassenheid die Vermeersch meent bereikt te hebben, is in zijn tekst niets te merken, maar als hij aan het slot (met valse bescheidenheid) zegt dat hij maar een simpele alumnus is, is dat correct. Aan zijn studie rechten en geschiedenis lijkt deze scribent niets te hebben overgehouden. Er is geen juridische kijk op de Palestijnse kwestie in zijn beschouwingen, terwijl VN-rapporteur Francesca Albanese juist vanuit het recht argumenteert over de zaak. Dat is hem blijkbaar niet opgevallen, of hij negeert het, maar dat is wel raar voor een jurist!
Wat heeft hij tegen Albanese? Hij noemt haar “een prominente antizioniste” en noteert: “In 2024 verklaarde zij voor Princeton University: “De enige toekomst die ik zie voor vrede en stabiliteit is een gedekoloniseerd land. En dan maakt het niet echt uit of mensen het Israël of Palestina willen noemen.” Is dat fout? Vermeersch geeft geen woord uitleg, en weerlegt niets.
Simpele alumnus?
Maar dan: “Toen de Franse president Emmanuel Macron op 7 oktober 2023 de pogrom van Hamas veroordeelde als ‘het grootste antisemitische bloedbad van onze eeuw’, vond zij het nodig om hem te kapittelen. Hamas zou de slachtoffers niet vermoord hebben omdat ze Joods waren, maar als reactie op Israëlische onderdrukking. De Franse en Duitse regeringen spraken er schande van. In Gent rollen ze de rode loper uit en krijgt Albanese een eredoctoraat. Ik ben maar een simpele alumnus, maar ik zeg luid en duidelijk: niet in mijn naam.”
Het eredoctoraat voor Albanese is een initiatief van drie universiteiten: die van Antwerpen en Gent en de VUB in Brussel. Zijn de professoren van die instellingen niet in staat om de kwaliteit van het werk van Albanese te beoordelen? Maar de “simpele alumnus” acht zich wel bevoegd om hen te diskwalificeren? Overigens veroordeelt Albanese ook de slachting die Hamas aanrichtte bij zijn inval in Israël – waar is dan het probleem?
Het bestaansonrecht van Israël
Het hoogmoedige simplisme van Vermeersch brengt hem ertoe de UGent aan te vallen op heel dubieuze gronden. Hij versimpelt het begrip antizionisme tot het ontkennen van het bestaansrecht van Israël, en zionisme als het verdedigen ervan. Het eerste moet aan de UGent, het tweede mag niet, stelt hij. En hij verwijst naar Maarten Boudry, die volgens hem zijn leerstoel Etienne Vermeersch zou zijn kwijtgeraakt omwille van antizionistische standpunten. Met de intellectuele en didactische prestaties van de filosoof had dat niets te maken?
Zionisme is verworden tot fascisme
Het probleem met het zionisme – dat Vermeersch niet wil zien en niet bespreekt – is dat het van de op zich begrijpelijke gedachte dat een Joodse staat nuttig en zinvol zou zijn, verworden is tot een fascistische ideologie van staatsterreur, racisme en kolonialisme. Er is een zwaar klachtenboek over die beweging dat gaat van de terroristische aanslag op het King Davidhotel in Jeruzalem via folteringen en moorden en de talloze buitengerechtelijke executies tot de genocide in Gaza. Ethische overwegingen en zelfs gewone menselijkheid, elementaire empathie, lijken die beweging volkomen vreemd. Het doel – de Joodse staat als een veilige thuis voor het Joodse volk, maar inmiddels in de verbeelding van Netanyahu en soortgenoten uitgegroeid tot het stichten van een regionaal imperium – heiligt de middelen.
Daarbij kan worden teruggegrepen naar een giftig onderdeel van de Joodse traditie: het uitroeien van de Amalekieten: “Spaar ze niet, maar dood alles en iedereen: mannen en vrouwen, kinderen en zuigelingen, runderen en schapen, kamelen en ezels.” (Samuël 15:3) Genocide behoort tot het Joodse denken en die van Gaza vandaag herinnert aan het oude voorschrift van de Heer. Als Israël geen afstand neemt van dit principe, verdient het geen steun en geen begrip.
Vermeersch zet de zaken op hun kop, en ziet het Israëlische volk als bedreigd door de Palestijnse eisen en het Palestijnse verzet. De inval van Hamas in Israël illustreert voor hem hoe gevaarlijk het antizionisme en hoe bedreigd Israël is. Die ene, ontspoorde oorlogsdaad – waartegenover er vele Israëlische staan – is dan een hoofdargument om Israël in bescherming te nemen. Dat Israël een roof- en moordstaat is wordt overschreeuwd door het gekrijs over Hamas.
Legitieme kritiek…
De historicus en jurist Vermeersch slaagt er niet in de zaken op een rijtje te krijgen en vanuit zijn studie een analyse van de problematiek te bieden. Wel zegt hij tegemoetkomend (en dit lijkt wel een inlassing van een andere auteur): “Uiteraard staat kritiek op de politieke koers van Israël niet automatisch gelijk aan antisemitisme. Sterker nog: die kritiek is legitiem. Ik onderschrijf ze zelf. Zowel wat betreft inbreuken op het oorlogsrecht, als het talmen en ondermijnen van zelfbestuur voor de Palestijnse gebieden. Maar het bestaansrecht van Israël ontkennen, binnen zijn internationaal erkende grenzen van 1948? Dat is van een heel andere orde. Dat heeft verregaande gevolgen die duidelijk antisemitisch zijn: nieuwe pogroms en een nieuwe verdrijving van de Joden.”
Dat laatste is niet aan de orde, ook al wordt er al eens een radicaal Palestijns citaat ergens opgevist. Palestijns radicalisme is heel begrijpelijk, maar politiek niet bruikbaar. Maar het zionistische radicalisme is veel erger, en wel heel bruikbaar, en het geniet steun van de VS en andere actoren. Veel landen en ook de EU hebben een dubieuze compliciteit met Israël. (Ze zijn, zoals bekend, ook vaak klant en/of leverancier van Israël inzake oorlogstuig en repressietechnologie). Het fascistische, oorlogszuchtige en imperialistische gedrag van Israël en zijn schendingen van oorlogsrecht en mensenrechten horen niet te worden aangeklaagd, onder het motto dat begrip voor Israël nodig is.
De genocidecultuur wordt zo in stand gehouden. Even eraan herinneren dat Duitsland en Israël (in onderling overleg) meewerkten aan de door de VS georkestreerde genocide van 1965 in Indonesië. Broeders in het kwaad, die landen. En: genocide is altijd een optie voor de machthebbers… Wat hen hindert hoort uit de weg te worden geruimd.
Erics kijk 