In een krant zag ik een opiniestukje van de filosoof Maarten Boudry over Rusland. Het leek me volkomen oninteressant en ook nog dwaas. Pas toen ik die gazet al had weggegooid, bedacht ik dat het stukje toch een fraaie bloemlezing van russofobe clichés en vooroordelen bevatte, waar op zich al wat over te zeggen valt. Ik vond de tekst terug op het internet, en wil hem toch even becommentariëren.
Op korte tijd gaf premier De Wever twee keer blijk van realisme en pragmatisme in de benadering van Rusland. Eerst door het stelen van de Russische financiële tegoeden in België te blokkeren. En nu opnieuw door te stellen dat we naar samenwerking met Rusland moeten. Dat lijkt me evident en hoognodig, maar er kwam allerlei bizar protest tegen. Het stukje van Boudry past in die trend. Maar hoewel hij een filosoof is die ik associeer met de UGent en haar ronkende slogan “Durf te denken”, mist hij blijkbaar alle denkkracht als het gaat over Rusland, en doet hij geen poging om zich degelijk te informeren.
De mythe van de “imperialist” Poetin
Luister even naar de filosoof: “Het is toch verbijsterend dat de prietpraat over Ruslands “legitieme veiligheidseisen” vier jaar na de invasie nog steeds weerklinkt. En dan nog uit de mond van professoren internationale politiek.
Poetin zou gewoon naar een “cordon securitaire” verlangen, een begrijpelijke “veiligheidsarchitectuur”. Natuurlijk maakt hij zich grote zorgen over de oostwaartse “expansie” van de NAVO. Hoe zouden wij zelf zijn?
De feiten zijn dat Poetin met zijn dwaze oorlog zijn grens met de NAVO-landen verdubbeld heeft tot 2.600 kilometer (door het lidmaatschap van Finland). En hij krijgt er nog Zweden bij. De hele Baltische Zee is nu NAVO-gebied, in zijn achtertuin. Exact het omgekeerde van wat hij zogenaamd wilde.
Heb je Poetin daarover horen klagen? Heeft hij massale troepen naar de Finse grens verplaatst? Het kon hem nauwelijks iets schelen.”
Boudry stelt wat hij noemt “de feiten” tegenover de stellingnamen van professoren internationale politiek, afgedaan als “prietpraat”. Die feiten zouden zijn dat Poetin de grens met de NAVO-landen verdubbeld heeft door zijn gedrag. En dat hij geen troepen gestuurd heeft naar de Finse grens. De verklaring daarvoor die Boudry verzint is dat het Poetin niet kon schelen.
De bescheiden, maar terechte veiligheidseisen van Rusland
Die “feiten” kan je wel anders interpreteren: de NAVO, die tegen eerdere toezeggingen van het Westen aan Rusland niet zou expanderen naar het Oosten, zou met een lidmaatschap van Oekraïne Rusland van heel dichtbij onder schot kunnen houden. Raketten vanuit Oekraïne zouden immers op weinige minuten Moskou kunnen bereiken en platleggen en het Kremlin van de kaart vegen. Dat is voor Rusland niet acceptabel, om dezelfde reden als de VS hadden om Russische raketten op Cuba onaanvaardbaar te vinden.
Een ander deel van de “feiten” is dat de VS op Rusland dezelfde omsingelingsstrategie toepassen als op Iran: militaire basissen en steunpunten om het land heen. Rusland is het grootste land ter wereld, waardoor die omsingeling moeilijker compleet te maken is dan voor Iran, maar dat de Baltische Zee een NAVO-zee geworden is (van waaruit Sint-Petersburg en Kaliningrad onder schot gehouden worden) en dat in Roemenië de grootste NAVO-luchtmachtbasis komt, van waaruit de Zwarte Zee en Rusland onder schot kunnen worden gehouden, is een enorme bedreiging voor Rusland.
Het ligt niet aan Poetin dat er meer NAVO aanwezig is tegenover Rusland, maar aan de VS, die de verzonnen “Russische dreiging” oppeppen om hun omsingeling te vervolmaken. De “legitieme veiligheidseisen” van Rusland zijn dus geen “prietpraat”, maar een verweer tegen een reële bedreiging.
Een bewijs dat Poetins discours over veiligheidseisen onzin is, ziet Boudry in het feit dat er nog geen Russische troepen naar de Finse grens gestuurd heeft. Dat begrijp ik niet: Rusland heeft zijn troepen nodig voor zijn conflict met Oekraïne, en wat zouden Russische troepen aan de Finse grens moeten gaan doen? Een invasie beginnen, om zo een wereldoorlog te starten? Hoe vervreemd van de realiteit kan een “filosoof” geraken?
De NAVO-expansie bestaat niet, volgens de filosoof
Tegen alle realiteit in poneert Boudry: “Het is ook onzin dat de NAVO aan “expansie” doet. De voormalige Oostbloklanden, Oekraïne inbegrepen, smeken al decennia om lid te mogen worden. Jarenlang was het Westen juist terughoudend om hen toe te laten. Duitsland en Frankrijk blokkeerden zelfs het Oekraïense NAVO-lidmaatschap, juist omdat ze vreesden dat Rusland zich in het nauw gedreven zou voelen. Daarin rook Poetin juist onze zwakte.”
In betere tijden was er een goede economische samenwerking tussen Duitsland en Frankrijk (goedkoop gas uit Rusland, samen kerncentrales bouwen op allerlei plekken van de wereld…) en het is maar logisch dat je dan vermijdt de goede verstandhouding te verstoren door lompe initiatieven. Tot de dwaasheid de overhand kreeg en die landen in hun eigen voet schoten door ruzie te maken met Rusland.
Zwakte? Schuilt daarachter niet de gedachte dat wij – Europa – ons sterk moeten tonen tegenover Rusland? Spierballen en machtsvertoon als basis van een goede en vlotte samenwerking? In plaats van begrip, tegemoetkoming en respect?
De mythe van het imperialisme van Poetin
En dan deze alinea van Boudry: “Het is onzin dat Poetin Oekraïne binnenviel omdat hij ‘bang’ is voor de militaire dreiging van de NAVO. Poetin is een imperialist die heimwee heeft naar de gloriedagen van het Russische Rijk en die niet kan verkroppen dat Oekraïne – de ‘bakermat’ van Rusland in zijn hersenspinsels – een soevereine en democratische natie is, een succesvol alternatief voor zijn eigen imperium dan nog.”
Hier wordt de wereldvreemdheid van Boudry ten top gedreven! Oekraïne een soevereine en democratische natie en een succesvol alternatief voor de Russische samenleving??? De soevereiniteit van Oekraïne werd door het Westen met de voeten getreden: de VS organiseerden er (met veel geld) een “regime change” en brachten er een illegaal extremistisch regime aan de macht.
Het Westen saboteerde (in de persoon van de Engelse premier Johnson) het vredesakkoord van Istanboel dat na enkele maanden oorlog al tot stand kwam en waar Zelenski mee kon instemmen. Er moest oorlog zijn en blijven. (Een al lang bestaand principe van het Amerikaanse machtsstreven: Rusland uitputten, verzwakken, verslaan, isoleren…)
De mythe van het democratische Oekraïne
En die democratische natie die Oekraïne zou zijn? Een land waar de oppositiepartijen verboden zijn, de vakbonden uitgeschakeld, en de media onder controle van het bewind gebracht… En waar het recht misbruikt wordt om dissidenten en opponenten te neutraliseren, politieke moorden alledaags werden, een zwarte lijst van vijanden van het regime op het internet werd bijgehouden (toevallig gevestigd in de directe nabijheid van het CIA-centrum in de VS)… (Voor Oekraïners die op de lijst komen, is dat een doodvonnis dat hen boven het hoofd hangt…)
Die prachtige democratie die Boudry aanprijst als alternatief voor het Russische staatssysteem, presteerde het ook de eigen bevolking te bejegenen met artillerie en scherpschutters omdat die zich niet wilde neerleggen bij de oekazes van Kiev. Hoe kan een “sceptische” filosoof een terreurbewind vermommen als een modeldemocratie?
De vredeswil van Poetin
En waar zit dat “imperialisme” van Vladimir Poetin? Die stemde toch in met het akkoord Minsk 2, dat door de VN werd bekrachtigd en een elegante oplossing voor het probleem Oekraïne formuleerde: de opstandige westelijke provincies van Oekraïne zouden tot de Oekraïense staat blijven behoren, maar het taalprobleem daar (het verbieden en tegenwerken van het gebruik van de Russische taal door Kiev) zou worden opgelost door die regio’s een zekere autonomie te geven. Een werkbare, Belgische (of Zwitserse enz.) oplossing.
Het akkoord respecteerde de territoriale integriteit van Oekraïne en bevatte geen poging of opening om Oekraïne onder Russische controle te brengen. Alleen bedong het de basisvoorwaarde voor de Russische veiligheid: de neutraliteit van Oekraïne ten opzichte van de machtsblokken en hun militaire apparaat, die bij het oprichten van de Oekraïense staat in de grondwet was opgenomen, maar door Kiev was geschrapt.
Ik houd vast: het ging Rusland niet om gebiedsuitbreiding en niet om controle over Kiev, maar om militaire veiligheid en om de belangen van de Russisch sprekende bevolking van Oekraïne.
De filosoof als leuteraar
Maar het Westen speelde vals, het ging erom tijd te winnen om Oekraïne in staat te stellen zijn troepen voor te bereiden op oorlog – zo vernamen we later van Hollande en van Merkel die Minsk 2 onderhandelden. Het Westen deed niets om Minsk 2, waarmee een oorlog had kunnen worden vermeden, te doen uitvoeren door Kiev.
Terug naar Boudry: zou je van de filosofie niet mogen verwachten dat ze problemen analyseert en verheldert en begrippen en strategieën aanreikt om vrede en verstandhouding tussen volkeren of staten te realiseren en te cultiveren?
Niets daarvan bij Boudry: bij hem is de filosofie een modderpoel van vooroordelen en denkfouten waarin je wegzakt en verdrinkt…
Erics kijk 