Erics kijk

De befaamde Amerikaanse econoom en politieke denker Jeffrey Sachs, hoogleraar aan de universiteit van Columbia, die al vaak toppolitici adviseerde, richtte zich onlangs uit eigen beweging tot de Duitse Bondskanselier met een zeer kritische, rake en wijze beschouwing over de huidige Duitse politiek en met name over de attitude tegenover Rusland en de oorlog in Oekraïne. Hier een Nederlandse vertaling van de Engelse tekst – opmaak, tussenkoppen en parentheses zijn van mijn hand.

https://www.jeffsachs.org/newspaper-articles/albzye67la82jw37ltlrpg8r5ybgwz

Geachte heer bondskanselier Merz,

U hebt herhaaldelijk gesproken over de verantwoordelijkheid van Duitsland voor de Europese veiligheid. Die verantwoordelijkheid kan niet worden opgenomen door slogans, selectieve herinnering of de voortdurende normalisering van oorlogspraat.

Veiligheidsgaranties zijn geen éénrichtingsinstrumenten. Ze gaan in twee richtingen. Dit is geen Russisch argument, en ook geen Amerikaans; het is een basisprincipe van de Europese veiligheid, expliciet opgenomen in de Slotakte van Helsinki, het kader van de OSVE en decennia van naoorlogse diplomatie. [OSVE: Organisatie voor Samenwerking en Veiligheid in Europa]

Duitsland heeft de plicht dit moment met historische ernst en eerlijkheid te benaderen. In dat opzicht schieten de recente retoriek en de politieke keuzes op gevaarlijke wijze te kort.

HET NEGEREN VAN RUSSISCHE BEDENKINGEN EN BEZWAREN

Sinds 1990 zijn de centrale veiligheidsbekommernissen van Rusland herhaaldelijk afgewezen, afgezwakt of rechtstreeks geschonden – vaak met Duitslands actieve deelneming of instemming. Deze feiten kunnen niet worden weggewist als er een einde moet komen aan de oorlog in Oekraïne, en ze kunnen niet weggelaten worden als Europa een permanente staat van confrontatie wil vermijden.

VERVORMING VAN DE GESCHIEDENIS

Aan het einde van de Koude Oorlog gaf Duitsland de Sovjetleiders en daarna de Russische leiders herhaaldelijk en expliciet verzekeringen dat de NAVO niet naar het Oosten zou uitbreiden. Die verzekeringen werden gegeven in de context van de Duitse hereniging. Duitsland verkreeg daardoor een enorm voordeel.

De snelle hereniging van uw land – binnen de NAVO – had niet kunnen gebeuren zonder instemming van de Sovjetunie, die gebaseerd was op die beloften. Later beweren dat die verzekeringen er nooit toe deden, dat het maar terloopse opmerkingen waren, is geen realisme. Dat is historisch revisionisme.

EEN NIET-DEFENSIEVE OORLOG VAN DE NAVO

In 1999 nam Duitsland deel aan de NAVO-bombardementen op Servië, de eerste grote oorlog die de NAVO voerde zonder autorisatie door de VN-Veiligheidsraad. Dat was geen defensieve actie. Het was een interventie die een precedent vormde dat de naoorlogse veiligheidsorde veranderde. Voor Rusland was Servië geen abstractie. De boodschap was onmiskenbaar: de NAVO zou geweld gebruiken buiten haar territorium, zonder goedkeuring van de VN en zonder rekening te houden met Russische bezwaren.

SLOOP VAN DE WAPENBEPERKING

In 2002 trokken de VS zich eenzijdig terug uit het Verdrag tegen Ballistische Raketten, drie decennia lang een hoeksteen van de strategische stabiliteit. Duitsland kwam niet met ernstige bezwaren. Toch gebeurde de erosie van de architectuur van de bewapeningscontrole niet in een vacuüm.

Afweersystemen voor raketten die dichter bij de Russische grenzen werden opgesteld werden terecht door Rusland gezien als destabiliserend. Het afdoen van die percepties als paranoia was politieke propaganda, geen gezonde diplomatie.     

In 2008 erkende Duitsland de onafhankelijkheid van Kosovo, ondanks expliciete waarschuwingen dat dit het principe van territoriale integriteit zou ondermijnen en een precedent zou vormen dat elders navolging zou krijgen. Nog maar eens werden de Russische bezwaren opzij geveegd als kwade trouw en niet beantwoord als ernstige strategische bekommernissen.

NEGEREN VAN DE RUSSISCHE BEZWAREN

De voortdurende drang om de NAVO uit te breiden met Oekraïne en Georgië – formeel uitgesproken op de top van Boekarest in 2008 – overschreed de helderste rode lijnen, ondanks luidruchtige, heldere, systematische en herhaalde bezwaren die Moskou jarenlang opwierp. Als een grootmacht een centraal veiligheidsbelang formuleert en tientallen jaren herhaalt, is dat negeren geen diplomatie. Het is opzettelijke escalatie.    

De rol van Duitsland in Oekraïne sinds 2014 is bijzonder zorgwekkend. Berlijn onderhandelde, samen met Parijs en Warschau, het akkoord tussen president Yanoekovitsj en de oppositie van 21 februari 2014 – een akkoord dat bedoeld was om het geweld te stoppen en de constitutionele orde veilig te stellen. Een gewelddadige omverwerping volgde. Een nieuwe regering dook op via buiten-constitutionele middelen. Duitsland erkende en ondersteunde het nieuwe regime meteen. Het akkoord waarvoor Duitsland garant stond, werd zonder consequenties opgegeven.

HET MINSK II-AKKOORD: GEEN ECHT VREDESPLAN

Het Minsk II-akkoord van 2015 werd geacht een correctie te brengen – een onderhandeld kader om de oorlog in Oost-Oekraïne te stoppen. Duitsland diende weer als garant. Maar zeven jaar lang werd Minsk II niet doorgevoerd door Oekraïne. Kyev verwierp openlijk de politieke regelingen ervan. Duitsland legde ze niet op.

Gewezen Duitse en Europese leiders hebben sindsdien toegegeven dat Minsk minder behandeld werd als een vredesplan dan als een daad van afremming. Die erkenning zou op zich al een afrekening vergen.

HET IS GENOEG GEWEEST!

Tegen deze achtergrond klinken oproepen voor steeds meer wapens, en steeds scherpere retoriek en zelfs steeds grotere ‘vastberadenheid’ hol. Zij vragen van Europa dat het recente verleden vergeten wordt om een toekomst van permanente confrontatie te rechtvaardigen.

Gedaan met de propaganda. Gedaan met de morele infantilisering van het publiek. Europeanen zijn perfect in staat te begrijpen dat de veiligheidsdilemma’s reëel zijn, dat NAVO-acties consequenties hebben, en dat vrede niet bereikt wordt door te doen alsof Russische veiligheidsbekommernissen niet bestaan.

TERUG NAAR DIPLOMATIE EN SAMENWERKING!

De Europese veiligheid is ondeelbaar. Dat principe betekent dat geen enkel land zijn veiligheid kan vergroten ten koste van een ander land zonder instabiliteit uit te lokken. Het betekent ook dat diplomatie geen concessiepolitiek is, en dat historische eerlijkheid geen verraad is.

Ooit begreep Duitsland dat. De Ostpolitik was geen zwakte; het was strategische maturiteit. Ze erkende dat de stabiliteit van Europa afhangt van engagement, bewapeningscontrole, economische banden en respect voor de legitieme veiligheidsbelangen van Rusland.

NAAR EEN VERNIEUWDE EUROPESE VEILIGHEIDSARCHITECTUUR

Een vernieuwde Europese veiligheidsarchitectuur moet beginnen met helderheid en terughoudendheid. Eerst en vooral vergt dat een ondubbelzinnig stoppen van de oostwaartse expansie van de NAVO – naar Oekraïne, naar Georgië en naar eender welke andere staat die grenst aan Ruslands grenzen.

De expansie van de NAVO was geen onvermijdelijke trek van de wereldorde na de Koude Oorlog; het was een politieke keuze, die genomen werd met overtreding van de plechtige verzekeringen die in 1990 gegeven werden en die werd doorgevoerd ondanks herhaalde waarschuwingen dat dit Europa zou destabiliseren.

DE VEILIGHEID MOET VAN TWEE KANTEN KOMEN

Ten tweede vergt stabiliteit demilitarisering en wederzijdsheid. Russische strijdkrachten dienen ver weg te blijven van NAVO-grenzen, en NAVO-troepen – inclusief raketsystemen – moeten ver weg blijven van Russische grenzen. Veiligheid is ondeelbaar en niet eenzijdig. Grensregio’s zouden gedemilitariseerd moeten worden via controleerbare overeenkomsten, niet verzadigd met altijd maar meer wapens.

Sancties dienen te worden opgeheven als onderdeel van een onderhandelde regeling; ze zijn er niet in geslaagd vrede te brengen en hebben zware schade toegebracht aan de eigen economie van Europa.

GEEN INBESLAGNEMING VAN RUSSISCH VERMOGEN

Duitsland in het bijzonder zou de roekeloze inbeslagneming van Russisch staatsvermogen moeten verwerpen – een grove schending van de internationale wetgeving die het vertrouwen in het globale financiële systeem ondermijnt. De Duitse industrie doen herleven via wettige, op overeenkomsten gebaseerde handel met Rusland is geen capitulatie. Het is economisch realisme. Europa moet de basis van zijn eigen productie niet vernietigen in naam van morele poses.

ORGANISATIE VOOR SAMENWERKING EN ONTWIKKELING CENTRAAL

En tot slot: Europa moet terugkeren naar de institutionele funderingen van zijn eigen veiligheid. De OVSE – niet de NAVO – zou opnieuw moeten dienen als het centrale forum voor de Europese veiligheid, opbouw van vertrouwen en bewapeningscontrole. Strategische autonomie voor Europa betekent precies dat: een Europese veiligheidsorde die gevormd is vanuit Europese belangen, niet de permanente onderwerping aan het expansionisme van de NAVO.

Frankrijk zou terecht zijn nucleaire afschrikking kunnen uitbreiden tot een veiligheidsscherm, maar enkel met een strikt defensieve attitude, zonder vooruitgeschoven systemen die Rusland bedreigen.

Europa zou moeten aandringen op een terugkeer naar het INF-kader [beperking van middellange afstandsraketten met nucleaire lading] en voor de brede controle op strategische nucleaire wapens op onderhandelingen tussen de VS en Rusland – en mettertijd ook met China.

VEILIGHEID BERUST OP VERTROUWEN

Het belangrijkste, Kanselier Merz: leer geschiedenis – en wees eerlijk daarin. Zonder eerlijkheid kan er geen vertrouwen zijn. Zonder vertrouwen kan er geen veiligheid zijn. En zonder diplomatie, riskeert Europa de catastrofes te herhalen waarvan het beweert dat ze eruit geleerd heeft.

De geschiedenis zal oordelen wat Duitsland beslist zich te herinneren – en wat het beslist te vergeten. Deze keer moge Duitsland kiezen voor diplomatie en vrede, en zich houden aan het gegeven woord.

Hoogachtend

Jeffrey Sachs

Paus Leo XIV deed onlangs, met het kerstfeest op komst, een oproep tot alle mensen van goede wil om op kerstdag geen oorlog te voeren, zodat “tenminste op de dag van de geboorte van de Verlosser een dag van vrede wordt in acht genomen”. Dat waren woorden in de wind, of beter gezegd: dat was wind in woorden. De paus vertelde verder: “Echt, wat bij mij diepe droefheid veroorzaakt in deze dagen is het feit dat Rusland blijkbaar het verzoek om een kerstbestand afwijst”. 

https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2025-12/pope-leo-asks-for-24-hours-of-peace-worldwide-at-christmas.html

De (onmisbare) VS-blogger Simplicius wees er op dat Rusland in 2023 een kerstbestand afkondigde, maar dat het door Zelenski en door Europa en de VS werd afgewezen. De toenmalige VS-president Joe Biden stelde dat het bestand alleen maar zou dienen om de Russen even een adempauze te gunnen en zich te herpakken. De Oekraïense autoriteiten noemden het een “cynische valstrik”. Maar dat kan paus Leo XIV zich blijkbaar niet herinneren. 

https://en.wikipedia.org/wiki/2023_Russian_Christmas_truce_proposal

Wat de paus zich ook niet lijkt te herinneren, is dat Vladimir Poetin met het akkoord van Minsk 2 een vreedzame regeling van de problemen in Oekraïne voorstelde, die uitstekend was en door de VN bekrachtigd werd, maar die werd geweigerd door Kiev en gesaboteerd door het Westen. En enkele maanden na het uitbreken van de oorlog was er in het overleg in Istanboel een vredesregeling klaar, die vervolgens door Boris Johnson (buikspreker van de VS, mogen we aannemen) efficiënt tegengewerkt werd. 

De anti-Russische sneer van Leo XIV getuigt niet van competentie en inzicht, maar van een wereldvreemd concept van vrede. Leeft de opperprelaat in de wolken?

Over het op 17 december in de Oost-Vlaamse provincieraad goedgekeurde hoofddoekverbod publiceerde Filip Michiels twee artikels in Doorbraak, op 15 en 18 december. Die gaan niet over de grond van de zaak: waarom zo’n verbod, is dat gefundeerd en acceptabel en welke consequenties heeft het? Wel over de politieke situatie: hoe een politieke meerderheid gevormd werd en hoe die er uit ziet. Maar uit de stroom commentaren op de beide artikels door de lezers van Doorbraak verneem je wel waar het eigenlijk om gaat: niet om de grondwettelijk vastgelegde neutraliteit van de overheid, maar om het bestrijden van de islam en de islamieten…

In de grondwet (artikel 24 §1) staat: “De gemeenschap richt neutraal onderwijs in. De neutraliteit houdt onder meer in, de eerbied voor de filosofische, ideologische of godsdienstige opvattingen van de ouders en de leerlingen.” Dit is een positief opgevatte richtlijn: respect voor ieders levensbeschouwing! Het hoofddoekverbod is duidelijk in overtreding van dit principe, en zelfs een omkering ervan: in plaats van positief respect voor het gamma van opvattingen van ouders en leerlingen wordt één enkele groep geviseerd en met een verbod bedacht. De achterliggende filosofie van een pluralistische samenleving waarin allerlei verschillende levensbeschouwingen en -visies in wederzijds respect en tolerantie naast elkaar bestaan, wordt genegeerd en zelfs kapotgemaakt.

De achtergrond, ja de lugubere achtergrond daarvan wordt duidelijk als je de commentaren op de artikels van Filip Michiels in Doorbraak leest. Daarin is nergens sprake van respect voor andermans opvattingen, maar enkel van verachting en haat voor de islam en voor islamitische immigranten. De positieve neutraliteit van de grondwet is totaal afwezig. De hoofddoek wordt herhaaldelijk als “kopvod” aangeduid en de draagsters ervan zijn “voddenkoppen”. 

De afkeer van de hoofddoek en van wie hem draagt wordt toegelicht: “Het dragen van een hoofddoek is een teken dat men het eens is met een discriminerende, gewelddadige, moordende, fascistische, dictatoriale Islam.”  Wie een kruisje draagt aan zijn hals of op zijn revers keurt pedofiel misbruik in de Katholieke Kerk goed, is bewonderaar van de kruistochten en van het levend verbranden van godslasteraars, enz . ???

We hebben duidelijk te maken met een onaanvaardbare veralgemening van negatieve aspecten van de islam, en een toeschrijving aan de draagsters van een hoofddoek van een betekenis daarvan die zij niet uiten of geuit hebben. Er wordt geen enkel getuigenis ter ondersteuning aangehaald. De commentaarschrijvers willen dan ook niet weten wat moslima’s denken of voelen, behalve als die zich negatief uitlaten over islamitische godsdienst en opvoeding of daarmee afrekenen, zoals Lale Gül in haar boek “Ik ga leven”, dat aanbevolen wordt.

Geen hoofddoek, wel genocide 

De afkeer van discriminatie, gewelddadigheid, moord, fascisme en dictatuur zou natuurlijk mooi zijn als die oprecht was, maar het omgekeerde is het geval. In de huidige context van genocide op de Palestijnen (islamitische én christelijke en andere) wordt gesympathiseerd met de roof- en moordstaat Israël: “De joden hebben het beter begrepen: u heeft de Goddelijke Plicht U te verdedigen tegen invallers en moordenaars, slavendrijvers en verkrachters!” De verachters van de islam hebben geen probleem met het discriminerende, gewelddadige, moordende, fascistische en dictatoriale zionisme? 

De negatieve attitude tegenover de islam, gekoppeld aan het onbegrip voor de betekenis van de hoofddoek, leidt tot uitspraken als: 

• “Degenen die een hoofddoek dragen discrimineren zichzelf. Door het feit dat ze die dragen willen ze benaderd worden op een andere manier en tonen dat ze anders zijn dan de gewone burger. En als racist ¨[+ icoontje lachend gezicht] zal ik geen gesprek aangaan met personen met een hoofddoek die een gevaarlijke ideologie volgen.”  
• “U walgt? Ik ook (en al lang)! Ik weiger een kopvod te woord te staan en ik vermijd ELK contact met hen.”
• “Islam is geen religie maar een ideologie die bovendien haaks staat op alles waar onze democratieën  (ook al worden die systematisch afgebroken) voor staan.”
• “Stop de islamisering en draai hem terug. Binnen 40 jaar moet onze maatschappij nagenoeg vrij zijn van islam en binnen 70 jaar volledig. Dit kan, als men wil… U en ik…”
• “Fight, Fight, Fight!!!”
• “Een lerares met hoofddoek moet zéér intimiderend zijn voor de (niet-moslim) kinderen in de klas. Maar met die gevoeligheid wordt geen rekening gehouden waarschijnlijk.”
• “En heeft men zich al afgevraagd hoe intimiderend en beklemmend een juf met hoofddoek kan zijn voor kleine kinderen?”
• “Verbied de Islam (tekenen van) in de openbare ruimte. Dus geen moskeeën, geen hoofddoeken, etc. in het openbaar. In de privé doet iedereen wat hij/zij wil.”

Welke strijd?

Enzovoort, enzovoort… Een opeenstapeling van vooroordelen, weigering van communicatie en bovendien agressie tegenover de islamitische medemens. Kennis van de Belgische grondwet en de betekenis van “neutraliteit” is er niet, alles blijft op het niveau van cafépraat. Dat de hoofddoek in al onze katholieke kerken te zien is en vanzelfsprekend is, is niet tot de haatdragers doorgedrongen. Hij wordt afgewezen als vreemd aan onze cultuur, en dat kan maar omdat elk historisch besef ontbreekt. Een paar generaties geleden was het nog volkomen vanzelfsprekend dat katholieke vrouwen hun hoofdhaar bedekten als ze naar de kerk gingen. 

Achter het geleuter en het gemanipuleer met het begrip “neutraliteit” – dat doorgaans niet gedefinieerd wordt en alleen inhoudt dat godsdienstige tekens of symbolen moeten verboden worden in bepaalde contexten – verbergt zich een gore islamofobie. Als er gestreden moet worden, dan is het tegen deze mengeling van vooroordelen, haat en agressie. Acceptatie van de hoofddoek is een eerste stap in die richting, en helemaal in de geest van de Belgische grondwet. Het impliciete sociale ideaal van een tolerante en vreedzame samenleving van die wet, haar uitgangspunt van “eerbied voor de filosofische, ideologische of godsdienstige opvattingen”, dat is de neutraliteit die verdedigd hoort te worden! 

De Zwitserse academicus Pascal Lottaz, die in Japan werkt, stuurde een open brief aan de Zwitserse overheid met het verzoek hulp te verlenen aan de Zwitserse staatsburgers Jacques Baud en Nathalie Yamb, die getroffen worden door EU-repressie.  Hij schrijft in naam van meer dan 300 Zwitsers, onder meer uit de universitaire, journalistieke, politieke en diplomatieke wereld. Hij stelt: 

“Het opnemen van de twee personen in een sanctielijst van de EU is een politiek gemotiveerde daad van repressie die op geen enkele wijze te verzoenen is met het fundamentele recht op vrijheid van meningsuiting, zoals geformuleerd in artikel 19 van het Charter van de Verenigde Naties. (…)  Hoewel de beide personen het recht hebben om de wettelijkheid van deze maatregelen te laten onderzoeken door het Europese Gerechtshof, hebben de sancties een onmiddellijk en diepgaand effect op hun fundamentele vrijheden. Dit vormt een geval van administratieve bestraffing zonder vorm van proces.”

https://pascallottaz.substack.com/p/letter-of-support-for-jacques-baud?utm_source=post-email-title&publication_id=2735407&post_id=182213055&utm_campaign=email-post-title&isFreemail=true&r=36t5yo&triedRedirect=true&utm_medium=email

Jacques Baud en Nathalie Yamb

Zie ook: https://www.youtube.com/watch?v=g-feCMFSpRw

Op 17 december jl. keurde de verzamelde dwaasheid van de Provincieraad van Oost-Vlaanderen een regeling i.v.m. de hoofddoek op de scholen van de provincie goed. Er komt een hoofddoekenverbod, en dat wordt gepresenteerd als “neutraliteit”. In een interviewtje hoorde ik de député van onderwijs zeggen dat de “neutraliteit” straks zal worden ingevoerd. De journalist vond het niet nodig te vragen wat dat begrip inhoudt en welk belang het heeft, en waarom het nu opeens moet worden ingevoerd?

De NVA-député, Kurt Moens, verstaat onder “neutraliteit” een hoofddoekenverbod, en demonstreert daarmee zijn incompetentie. Laat ik de zaken even duidelijk stellen. De neutraliteit van de Belgische staat – en daarmee ook van de scholen van de Belgische overheid – vloeit rechtstreeks voort uit de Belgische grondwet. Die bepaalt immers dat er in België godsdienstvrijheid is. Elke burger is vrij om een godsdienst te hebben (of geen) en de overheid mag zich daarmee dus niet bemoeien. Tenzij de godsdienst of zijn aanhangers de wet zou overtreden, dat is een andere kwestie.

De neutraliteit is dus een eigenschap van de Belgische staat en zijn overheden, en van zijn instellingen. Als het gaat om onderwijsinstellingen, geldt dat die de levensbeschouwelijke vrijheid van de burgers moeten respecteren. Zij kunnen geen levensbeschouwing promoten en er ook geen tegenwerken. Dat zou bevoegdheidsoverschrijding en aantasting van de grondwet zijn, en daar zou meteen tegen moeten worden opgetreden.

Neutraliteit geldt niet voor leerlingen

De levensbeschouwelijke neutraliteit is dus een kenmerk van en een vereiste voor de overheid, dus ook voor haar scholen. Zij betreft niet het cliënteel van die scholen, de leerlingen, maar wel de instelling: directie, leerkrachten, leerstof… Een verbod inzake de kleding van leerlingen op grond van “neutraliteit” kan dus niet, en roept meteen de vraag op of de school het neutraliteitsprincipe niet aan het schaden is en de grondwet schendt? Die vraag is nu nijpend, na de beslissing van de provincieraad van 17 december.

Overigens zijn dergelijke verboden ook niet zomaar aangewezen voor het personeel van de scholen. Die mogen niet voor of tegen een bepaalde levensbeschouwing ageren, dat wil zeggen dat zij de geest van pluralisme moeten cultiveren: de leerlingen of studenten duidelijk maken dat er in België vrijheid van levensbeschouwing is en dat levensbeschouwelijke verdraagzaamheid de norm is. Dat kan eigenlijk beter met een ook vestimentair bont gezelschap van personeelsleden, leerkrachten met een hoofddoek naast leerkrachten zonder beantwoorden perfect aan de filosofie van de Belgische staat.

De hoofddoek is christelijke traditie

Een ander troebel punt betreft de levensbeschouwelijke “symbolen”. De hoofddoek is, in tegenstelling tot een kruis, geen symbool, maar een teken. Hij is de voortzetting van een oude traditie waarin loshangend haar seksuele beschikbaarheid of zelfs uitnodiging tot seksueel contact betekende. De hoofddoek signaleerde onbeschikbaarheid, en was daarmee een teken van zedigheid. Dat is ook christelijke traditie (en in het Midden-Oosten wordt de hoofddoek ook wel door christelijke vrouwen gedragen, die is niet exclusief islamitisch). Ik herinner me nog goed hoe mijn zeer katholieke moeder een hoofddoek (een sjaaltje) over haar hoofdhaar deed als ze naar de kerk ging. En in onze kerken zie je overal afbeeldingen van de Moedermaagd Maria die een hoofddoek draagt. Dat is echt wel Vlaamse en Belgische traditie!

Het Oost-Vlaamse provinciebestuur levert knoeiwerk af: het hanteert begrippen die niet of verkeerd gedefinieerd worden, is wazig over de doelstellingen van zijn beleid, en heeft blijkbaar een verborgen agenda. Die verdient nader onderzoek en daar kom ik dus op terug in een volgende aflevering van deze blog.

De Maagd Maria in de Sint-Lievenskerk van Ledeberg

De EU-parlementariërs Michael von der Schulenburg en Ruth Firmenich hebben in een persmededeling van 15 december 2025 scherpe kritiek geuit op de sancties die de EU heeft uitgesproken wegens “desinformatie”: “De beslissing van de EU-raad voor buitenlandse zaken om nog meer Europese burgers te sanctioneren – waaronder de voormalige Zwitserse officier van de geheime dienst en gepensioneerde overste Jacques Baud – vormt een volgende zware slag tegen de rechtsstaatsprincipes in de Europese Unie.”

Zij vervolgen: “Met de nu besliste maatregelen tegen Jacques Baud wegens beweerde ‘desinformatie-activiteiten’ probeert de politieke elite van de EU een van de meest gerenommeerde analisten van de oorlog in Oekraïne tot zwijgen te brengen, zegt von der Schulenburg. ‘De EU gebruikt de sanctielijst als instrument tegen critici en manoeuvreert zich steeds verder in een afgrond van wetteloosheid’, aldus Ruth Firmenich.”

De beide EU-parlementariërs bekritiseren het sanctioneren van Europese burgers wegens “desinformatie” en meteen ook het plan om de “onwettige verandering van permanent bevroren vermogen van de Russische Centrale Bank om te zetten in garanties voor kredieten aan Oekraïne”.

Juridisch onderzoek

De parlementariërs deden meer dan een standpunt uitspreken: zij bestelden ook een juridisch onderzoek bij de professoren Ninon Colmeric en Alina Miron. Die komen daarin tot het besluit dat talrijke elementen van het kader van de EU-sancties tegen desinformatie niet compatibel zijn met het recht van de EU en dat er ernstige tekortkomingen zijn bij het garanderen van grondwettelijke minimumnormen.

De professoren achten het bijzonder problematisch dat de gesanctioneerde personen niet het recht hadden gehoord te worden voor ze gesanctioneerd werden. Bovendien achten zij de schade die een dragende zuil van de democratie, de vrijheid van meningsuiting, toegevoegd wordt, niet in verhouding tot de doelstelling van het bestrijden van desinformatie. De genomen maatregelen overtreden de proportionaliteitseisen van het EU-recht en ook artikel 11 van de Charta van grondrechten van de EU.

Bovendien stellen de professoren dat de beperkingen van de bewegingsvrijheid van EU-burgers in strijd is met het recht, terwijl de juridische garanties voor de betrokkenen in hun geheel ontoereikend zijn. De begrippen waarmee gewerkt werd zijn zo ruim interpreteerbaar dat de Raad in feite een onbeperkte vrijheid heeft om sancties uit te spreken, wat het gevaar van politiek gemotiveerde vervolging inhoudt.

Mogelijke schade aan het recht op vrije meningsuiting in de pers

Tot slot constateren de juristen een “afschrikkend effect van de nieuwe sanctieregeling op journalisten”. De vrees dat uitspraken worden aangepakt als “desinformatie” kan de pers ervan afhouden het recht op vrije meningsuiting en informatie onbeperkt uit te oefenen…

“Legal opinion” van de professoren : https://tinyurl.com/4pkttj6z  

Het is een opmerkelijke contradictie in het beleid van de EU: ze is rabiaat anti-Russisch en distantieert zich van het regime van Vladimir Poetin dat zoals “iedereen” weet “ondemocratisch”, “autoritair” en “dictatoriaal” is en dat de burgerlijke vrijheden (vrije pers, vrije meningsuiting, vrijheid van kritiek) inperkt of schrapt. Maar tegelijk imiteert de EU wat ze beweert af te wijzen…

Het democratische deficit van de EU is al vaak besproken: niet verkozen politici die zonder rekening te houden met enige democratische legitimatie eigenmachtig standpunten innemen en beslissingen doordrukken. Denk maar aan Von der Leyens EU-solidariteitsbetoon met Israël na de Hamasaanval van 7/10 of de krasse uitspraken van Kallas over het bestrijden van Rusland. Zonder enig overleg, zonder enige basis. Twee losgeslagen fanatieke politica’s die in naam van de democratie de democratie fnuiken. 

Het jongste voorbeeld van deze antipoetinistische poetinimitatie betreft alweer de vrijheid van meningsuiting en van de pers. De EU attaqueert de Zwitserse expert in internationale betrekkingen Jacques Baud als een spreekbuis van Russische propaganda. Baud is een expert met kennis van zaken, die o.a. voor de Zwitserse geheime dienst gewerkt heeft, voor de NAVO en voor de VN.  In zijn veelgelezen boeken geeft hij een kritische visie op de oorlog in Oekraïne die anders is dan het officiële verhaal dat de EU de wereld voorhoudt. En dat stoort de EU, zij acht zichzelf in het bezit van de waarheid, de enige, echte waarheid, en die hoort niet onderuit te worden gehaald door competente critici zoals Baud. Je waant je in Rusland!

Of de fanaten in de EU de ambassadeurs van de lidstaten meekrijgen in hun terreuractie is af te wachten. Als dat wel lukt kunnen de gevolgen ernstig zijn: reizen binnen de EU wordt voor de geviseerde onmogelijk gemaakt, bankrekeningen worden geblokkeerd, tegoeden in beslag genomen, niemand mag nog geld betalen aan de geviseerde, dus hij kan zelfs geen dokter of geen advocaat consulteren en niemand mag hem iets verkopen. Dus boodschappen doen, een koffie gaan drinken of iets te eten kopen of gaan eten wordt onmogelijk. 

De EU beslist tot sancties maar laat de uitvoering aan een lidstaat over, in het geval van de journalist Hüseyin Dogru die het slachtoffer werd van dergelijke EU-agressie was dat Duitsland. De Duitse staat maakte hem het leven zuur en nagenoeg onmogelijk, zonder dat daar enige juridische procedure aan te pas kwam: de EU-functionarissen beslissen dat gewoon en de lidstaat voert uit. Van vrije meningsuiting of persvrijheid blijft op die manier niets over: de EU treedt op als een ministerie van waarheid dat autonoom straft wie van die geponeerde waarheid afwijkt of ze tegenspreekt.

Steeds minder democratie in en door de EU

Of dit schandelijke gedrag ook zal lukken met een gerenommeerde auteur en een autoriteit als Jacques Baud is af te wachten. Een onafhankelijke geest en onderzoeker betichten van Russische propaganda zegt meer over de verrotting van de EU dan over dat onderzoek…  

https://bam.news/politique/europe/l-ue-sanctionne-jacques-baud-une-derive-autoritaire-assumee

De Oekraïense Pravda bracht bijna een jaar geleden, op 16 december 2024 een uitgebreid, onthullend en onthutsend artikel over wantoestanden in het Oekraïense leger. Die zijn niet los te zien van de forse desertie. Nu de corruptie in Oekraïne voorpaginanieuws is, is het nuttig te zien dat het om veel meer gaat dan de roof van overheidsgeld, o.a. omdat corruptie ook de moraliteit en het moreel van het leger kan aantasten.

Een voorbeeld: de commandant van een compagnie stelt vast dat een soldaat, die op het punt stond permanent te worden ingezet in de regio van Ternopil, verdwenen is. Hij laat zoeken, maar de man blijft onvindbaar. Hij stuurt twee officieren naar de plek waar de soldaat geregistreerd werd, en daar bij hem thuis treffen ze zijn 75-jarige moeder aan. Met tranen in de ogen vertelt die dat haar zoon, sinds hij thuisgekomen is, met niemand praat en haast niets eet, maar alleen nog vodka drinkt. Zij vraagt om hulp.

De officieren vinden de man op de zolder, in kritieke toestand: uitgemergeld, bleek, angstig, weggekropen in een hoekje. Hij wil eerst helemaal niet praten, maar uiteindelijk begint hij te roepen dat hij niet terug wil, want dat ze hem in zijn eenheid zouden vermoorden als hij geen geld geeft aan de zoon van de commandant. Die zoon is Vladyslav Pastukh en zijn wangedrag (afpersing, bedreiging en slagen) en dat van soortgenoten wordt sinds de lente van 2024 onderzocht door militaire inspecteurs.

Lastposten mogen sneuvelen

Maar in plaats van bestraffing van de misbruiken vindt iets heel ander plaats: de inspecteurs en ook de slachtoffers die getuigen van wat hen overkomen is, worden overgeplaatst naar een infanterie-eenheid, waar het risico op sneuvelen heel groot is.

Het misbruik van Vladyslav Pastukh verliep als volgt. Op het gebruik van alcohol of drugs door soldaten staat een zware boete. Na vaststelling van zo’n gebruik werden de soldaten afgeranseld en gekleineerd en verplicht geld te betalen, onder bedreiging van naar de infanterie overplaatst te worden… V.K Pastukh beriep zich daarbij op zijn vader en zijn stiefvader die hoge functies hadden in het leger en die voor de overplaatsing zouden zorgen.

Pastukh had ook het lef een foto van zichzelf met een van zijn slachtoffers op de sociale media te publiceren. Hij bedacht overigens ook het naakt opsluiten van soldaten in een kooi om ze te dwingen geld af te staan.

Soldaten als privépersoneel

Er kwam ook ander misbruik in het leger aan het licht: soldaten die een extra premie kregen wegens inzet aan het front, bleken daar helemaal niet aanwezig te zijn, maar in feite elders te werken aan een privéwoning van een brigadecommandant – de stiefvader van Vladyslav Pastukh waar die zich op beriep.

Een leger waarin dergelijke wantoestanden voorkomen en de bestraffing ervan uitblijft, kan moeilijk een sterk moreel hebben. Wie macht heeft verrijkt zichzelf ten koste van anderen, krijgt veilige werkplekken dankzij goede relaties (vaak familierelaties) en kan vrij zijn sadisme uitleven. Als de zaken toch aan het licht komen en er een schandaal ontstaat, is er politieke druk om alles in de doofpot te stoppen. De zwakkeren, zonder hand boven het hoofd of politieke steun, mogen sneuvelen aan het front – voor hun corrupte vaderland.

De kritische reflex in de Oekraïense cultuur

Enkele parlementsleden hebben de wantoestanden aangepakt. Oleksiy Goncharenko heeft een video gepubliceerd van de mishandelingen, die door de daders zelf gemaakt is. En Yulia Yatsik heeft  het in een kooi opsluiten en kruisigen van soldaten bekendgemaakt. 

Dat zowel Oekraïense parlementariërs als officiële instanties, tegen de druk tot stilhouden in, ruchtbaarheid gaven aan de wantoestanden, onderzoek deden en bijdroegen tot stoppen van het misbruik en het ter verantwoording roepen van daders en medeplichtigen, verdient alle lof en toont dat er nog democratische vitaliteit aanwezig is in de Oekraïense politieke cultuur, ondanks alle criminele afwijkingen…

https://www.pravda.com.ua/articles/2024/12/16/7489216/ (Om te openen kan het nodig zijn deze link te kopiëren en in je browser te plakken.)

Dit artikel verscheen eerder in mijn blog op De Wereld Morgen van 19/12/2024, maar door de redactionele vernielingsdrang die daar nu heerst is het gewist, net zoals veel andere nuttige en belangrijke informatie.

Ledeberg, waar ik woon, had ook Leeuwenberg kunnen heten, want de leeuw speelt een rol in de plaatselijke verbeelding. Dat is natuurlijk niet ongewoon, maar een onderdeel van een ruimere verbeelding. In de politieke symboliek zijn er immers leeuwen te over: de Vlaamse Leeuw, de Leo Belgicus, de Leeuw van Waterloo enz.  

De leeuw is een symbool van macht, dus ook van de hogere klassen die veel macht hebben, en van koningschap – denk aan koning Nobel in het Reinaertepos.

Naast de vele leeuwenkoppen in Ledeberg die als deurversiering dienen zijn er sculpturen van leeuwen op het vroegere gemeentehuis en is er de leeuwensymboliek in de kerk. Maar die is gemengd. In de oude christelijke literatuur illustreert de leeuw de macht van de heilige. Al in het Oude Testament lezen we hoe de profeet Daniël in een kuil vol leeuwen gegooid wordt, maar die doen hem niets. De heilige heeft goede betrekkingen met wilde dieren, dat is een kenmerk van de heiligheid. Denk ook aan Sint-Franciscus en de Wolf van Gubbio…

Vroeger was de kerk van Ledeberg de Sint-Daniëlskerk, maar die is gesloopt en er kwam, op een andere plaats, een Sint-Lievenskerk voor in de plaats. Daar vind je de traditionele christelijke leeuwen: de sculptuur van een leeuw bij de evangelist Marcus, en een levensgrote leeuw bij een fraai beeld van de heilige Hiëronymus, de populaire heilige, bijbelvertaler en kerkvader die in de Vlaamse stripcultuur zijn naam gaf aan Jommeke en Jerom.

De niet devote, maar uitsluitend politieke en maatschappelijke macht oproepende leeuw vinden we in een schilderij dat een in memoriam is voor een in 1936 overleden adellijke heer, afgebeeld bij het begin van deze beschouwing.

Opvallend is dat de beide afgebeelde leeuwen mannelijk zijn, maar gecastreerd. Zij hebben geen geslachtsdeel. Hier heeft de verpreutsing toegeslagen, want het hoort er wel te zijn, het is een belangrijk onderdeel van de leeuwensymboliek.

Op een zwaar beschadigde grafsteen van een adellijke man op het kerkhof van Melle is juist dat detail goed bewaard gebleven:

Het gaat hier zichtbaar om een lid in erectie, waarmee ik bij een belangrijk punt kom: de macht die de leeuw symboliseert is vaak nadrukkelijk gekoppeld aan seksuele potentie en seksuele agressie. Nog een sculptuur uit Gent, aan de vroegere academie:

Als we vandaag lezen over seksuele agressie in oorlogssituaties of in de sadistische omgang met gevangenen worden we geconfronteerd met hetzelfde: de viriliteit en de macht zijn gekoppeld aan seksuele agressie: verkrachting van vrouwen en anale verkrachting van mannen, en als summum van het vernederen en overwinnen van mannen: ze castreren.

De seksueel expliciete kunstwerken vind ik interessanter dan de preutse, die de realiteit camoufleren. Wie kritisch kijkt, bedenkt hoe gevaarlijk seksueel geladen de veelgeprezen viriliteit van mensen met macht, met name in oorlogssituaties, eigenlijk is, en hoe moeilijk het moet zijn om die in bedwang te houden…

Door Eric Hulsens, 6/12/2025

Het moedige en onmisbare Israëlische medium +972  – genoemd naar het telefoonvoornummer van Israël en de Bezette Gebieden – doet verslag van een kritisch rapport van het rechtscentrum Adalah in Haifa. In de voorbije twee jaar zijn er in Israël meer dan 30 wetten uitgevaardigd die de rechten van de Palestijnen beknotten en dissidentie bestraffen, zo blijkt uit het rapport. Die 30 komen bij de al bestaande, zodat er nu “meer dan 100 Israëlische wetten” zijn die “Palestijnse burgers discrimineren”. 

De schrijfster van het verslag is Orly Noy, een journaliste en een politiek activiste van de partij Balad, die ook voorzitter is van het bestuur van B’Tselem, de Israëlische organisatie die zich bekommert om de mensenrechten in de Bezette Gebieden.

Uit Orly Noys samenvatting van het Adalahrapport blijkt duidelijk de voortschrijdende fascisering van Israël langs juridische weg. Allerlei rechten verdwijnen, zoals het recht op informatie of op een eigen mening en de uiting daarvan. De staat neemt zich het recht diep in de privésfeer van de burgers door te dringen en zich te bemoeien met wat zij lezen of beluisteren. Strafbaar met een gevangenisstraf van een jaar is “de systematische en continue consumptie van publicaties van een terroristische organisatie”. De begrippen systematisch en continu worden niet gedefinieerd. 

De staat als voltijdse spion en het verdwijnen van het recht op informatie  en meningsuiting

Hoe kan de overheid te weten komen wat iemand privé leest en beluistert? Het Adalahrapport becommentarieert dat “het lokaliseren van potentiële verdachten op zichzelf spionage-operaties nodig zou maken, het surveilleren van de hele bevolking en het monitoren van internetactiviteit.” 

Momenteel zijn de geviseerde “terroristische publicaties” die van Hamas en van ISIS, maar de minister van justitie wil de lijst uitbreiden. Daarnaast probeert de wetgever ook andere bronnen van informatie ontoegankelijk te maken, die welke, zo zegt Orly Noy, “de Israëlische burgers zouden kunnen blootstellen aan de volle omvang van de misdaden tegen de mensheid die hun leger begaan heeft of nog begaat in Gaza.” Het is in deze context dat via de zogenaamde wet op Al-Jazeera de toegang tot dit belangrijke medium ontzegd is aan het Israëlische publiek.

Willekeur als rechtsprincipe

Een andere wet, die tegen “ontkenning van de gebeurtenissen van 7 oktober”, maakt elke afwijking of invraagstelling van de door de staat geproclameerde visie op 7 oktober strafbaar. Net als bij de eerder genoemde wet is dit uiterst elastisch. De staat Israël heeft niet vastgelegd wat zijn juiste en niet betwijfelbare definitie van de gebeurtenissen van 7 oktober is, wat de deur opent voor totale willekeur.

Daarnaast zijn er nog andere rechtsprincipes die gekelderd worden, zoals het onderscheid tussen minderjarigen en volwassenen – ook kinderen kunnen dan gestraft worden als “terroristen” – terwijl de mishandeling of foltering van gevangenen in de inmiddels beruchte Israëlische gevangenissen juridisch buiten schot blijft. 

Orly Noy spreekt terecht van een “erosie van de substantiële funderingen van de democratie: vrijheid van meningsuiting en van protest, gelijkheid voor de wet, en beveiliging tegen geïnstitutionaliseerde discriminatie”, van een “fascistische wetgeving” en van een “openlijke rush van het Israëlische leiderschap naar fascisme”. 

Pijnlijk grappig is dat Israël in het verleden vaak geprezen werd als de enige echte democratie in het Nabije Oosten… 

https://www.972mag.com/knesset-apartheid-laws-gaza-war/

https://www.adalah.org/uploads/uploads/Discriminatory%20Laws%20Report%2024.11.25%20Final.pdf