De Belgische premier was even in mijn achting gestegen door zijn verzet tegen het stelen van de Russische banktegoeden in België. Maar dat is alweer voorbij door zijn instemming met de gluiperige politiek van de Coalition of the willing (lees: killing, want deze club stuurt aan op voortgezette confrontatie met Rusland, dus nog langer en nog meer oorlog en nog veel meer doden!)
De afspraken die gemaakt werden door dat boosaardige gezelschap gaan vooral over het sturen van troepen en over het verlenen van militaire bijstand aan Oekraïne, een wangedrocht van een staat dat zoiets helemaal niet verdient. Een door extremisten gecontroleerde dictatuur die haar eigen burgers met militair geweld bejegent verdient geen sympathie en geen steun!
De kwaadwilligheid van de “coalitie” begint er al mee dat de kern van het probleem ontkend wordt. Het gaat niet om de veiligheid van Oekraïne, maar om die van Rusland. Het is de (nauwelijks) geheime agenda van de VS die Rusland wilden verzwakken om de handen vrij te hebben voor een conflict met China die leidde tot de oorlog.
De vredeswil van Rusland miskend, en zijn bedreigdheid
Die was niet nodig voor Oekraïne en ook niet voor Rusland. Dat stelde met het akkoord van Minsk II een vreedzame oplossing van het Oekraïense probleem voor, met het behoud van de territoriale integriteit van het land. Die werd, via Westerse inmenging, afgewezen, en het resultaat was een jarenlange burgeroorlog waarin Rusland nog net op tijd ingreep met zijn Bijzondere Militaire Interventie om een slachting te voorkomen.
En tegelijk zijn eigen veiligheid te verdedigen. Want Oekraïne als NAVO-lid is zoiets als Chinese of Russische militaire basissen in Mexico, tegen de Amerikaanse grens. Het begrijpelijke en terechte Russische standpunt is dat Oekraïne moet terugkeren naar zijn status van neutraal land die bij zijn stichting als basisvereiste in de grondwet werd opgenomen, maar nu geschrapt is.
Het gaat dus om de bedreiging van Rusland door de VS en hun slaafjes in Europa, en dat moet worden opgelost. Troepen van andere landen, met name van NAVO-lidstaten, voorzien in of voor Oekraïne bij een wapenstilstand, is de oorzaak van de oorlog nog aanwakkeren en dus de oorlog verlengen.
De kritiekloze meelopers van de Belgische pers
De inktkoelies van het Amerikaanse en van het Europese imperialisme in onze pers vinden het plan van de Coalitie prima, maar tekenen er bij aan dat Rusland het hoogstwaarschijnlijk niet zal aanvaarden. Dominique Minten heeft het vandaag in de Standaard over “solide veiligheidsgaranties van de VS en Europa” en ook JL schrijft in De Morgen positief over het plan, zelf over de Belgische bijdrage daarin.
Maar allebei weten ze dat de kans op slagen van dit plan “miniem” is. De hoofdoorzaak van de oorlog – dat Rusland zich bedreigd voelt door de NAVO die tot aan de Russische grenzen oprukt – wordt niet weggenomen, maar juist versterkt door het plan om buitenlandse troepen, onder meer van NAVO-lidstaten, de “veiligheid” van Oekraïne te laten “verzekeren”.
Die doen het omgekeerde: ze vergroten het Russische onveiligheidsgevoel, en maken dat Rusland best doorvecht tot Oekraïne herleid is tot een zwakke rompstaat. Die ontwikkeling is al een eind gevorderd, en als Rusland ook de Oekraïense havenstad Odessa onder controle krijgt, is dat de kroon op het werk.
Een dolende eersteminister
Dat de Belgische premier meegaat in de dwaze en oorlogszuchtige politiek van de Coalitie van de Oorlogszuchtigen met haar russofobe agenda strekt hem niet tot eer en is af te keuren. Het Belgische leger laten bijdragen tot de instandhouding van een gore dictatuur! Wat een onzin!
Nu de VS zich schaamteloos profileren als een gangsterstaat die boven wet en recht verheven is en naar eigen willekeur aanvalt, bezet of annexeert wat hem bevalt of stoort, is de aanwezigheid van de VN in dat land zo pijnlijk dat de organisatie dringend een ander gastland moet zoeken. Maar welk?
Hoewel de VS het gastland van de VN zijn, hebben ze zich ingespannen om de organisatie te kortwieken en onderuit te halen. Rusland wordt verweten dat het een “ongeoorloofde” oorlog tegen Oekraïne voert omdat het niet eerst de zaak voorgelegd heeft aan de VN (wat onzin is, maar daar wil ik het hier niet over hebben). Maar de VS met hun president die opperbevelhebber van de NAVO is, hebben de oorlog tegen Joegoslavië opgestart zonder de VN daarin te kennen of de zaak voor te leggen. Dit passeren van de VN door het gastland van de organisatie was het belachelijk maken ervan en het reduceren ervan tot een praatbarak.
Nu de VS zich verder profileren als een roof- en moordstaat net zoals Israël, dat zowat hun deelstaat is, en dat ze steunen en aanmoedigen in zijn illegaliteit en barbaarsheid, wordt het probleem van een VN in de VS nog acuter. Te meer omdat de VS zelfs openlijk de organisatie die zij gastvrijheid verlenen saboteren door sancties tegenover een officiële VN-rapporteur zoals Francesca Albanese.
Het ziet er dus steeds meer naar uit dat de VN zich niet alleen blameert door de standplaats in de VS, maar dat ze ook meer en meer de gevangene van dat land wordt.
Als de organisatie zich niet hopeloos belachelijk en onbenullig wil maken, zal ze een andere standplaats moeten kiezen. Allicht zonder de VS, als die zich aanstellen als beledigd, maar daar hoeft geen rekening mee te worden gehouden. Een gangsterstaat kan niets bijdragen tot de doelstellingen van de VN en hoeft niet gemist te worden.
Maar waar naartoe? Mijn voorkeur zou uitgaan naar een land als India, maar ik ben geen adviseur. Trouwens: eerst moeten de VN zelf in beweging komen. Als dat niet lukt, zou er een alternatieve organisatie moeten worden opgezet als vervanging en kan de huidige een stille dood sterven.
Nu het medium De Wereld Morgen de blogs die het jarenlang publiceerde als berichten van “de community” heeft gewist en er volgens onduidelijke criteria en nogal willekeurig enkele van terugplaatst, moet ik zelf mijn bijdragen voor de totale verdwijning behoeden en er zo nu en dan een van opdiepen. Vandaag een stuk over het ideologisch dolende en verdwaasde dagblad de Standaard:
De ingedommelde Standaardjournalist Dominique Minten brengt vandaag in zijn krant een lang interview met een Oekraïense officier, Andri Kobalia. Die vecht al 3,5 jaar lang tegen de Russen en is nu officier, verantwoordelijk voor een drone-eenheid. “De oorlog heeft de historicus van opleiding niet afgestompt. Hij maakt kristalheldere én realistische analyses over hoe hij denkt dat deze ongelooflijk bloedige oorlog kan eindigen”, stelt Minten. Helaas, daar is niets van te merken.
Minten citeert Kobalia: “Als het waar is dat Poetin de hele Donbas opeist in ruil voor enkele stukjes bezet gebied in de provincies Soemy en Charkiv, dan is dat een non-starter voor ernstige onderhandelingen. Dat zeg ik niet alleen. Al mijn collega’s denken er zo over. Het betekent dat we land opgeven dat niet eens bezet is. Dat kan wettelijk niet. In Oekraïne nemen we de grondwet ernstig.”
Hier zou elke competente journalist een lachbui moeten krijgen, of minstens een kritische vraag of opmerking moeten plaatsen. Want de Oekraïense grondwet bepaalde ook dat het land neutraal en blokvrij zou zijn. Dat is simpelweg weggestemd en geschrapt. De Oekraïense grondwet stelt niets voor, is vatbaar voor snelle wijzigingen. En dus geen argument tegen het afstaan van gebied als dat zinvol en nodig blijkt te zijn.
Tot een analyse van het conflict waarin hij meevecht is Kobalia niet in staat. Hij ziet geen oorzaken, en dus ook geen echte oplossingen. “Hoe moet het verder als er geen snelle vrede komt? Het NAVO-lidmaatschap is geen optie zolang Trump president is. (…) Voor hem is de beste oplossing dat de frontlijn bevroren wordt en dat het Westen solide veiligheidsgaranties geeft. En dan spreekt hij niet over beloftes op papier, want die zijn niets waard. ‘Voor Zelensky is het moeilijk zo’n papieren bestand te ondertekenen, want ook hij weet dat Poetin en zijn dichte kring van vertrouwelingen altijd goede leugenaars zijn geweest.’ ”
Met dat soort simpele en ongefundeerde vooroordelen is de zaak inhoudelijk afgehandeld, wat overblijft is een troepenmacht als veiligheidsgarantie – maar dan beter bijvoorbeeld Poolse troepen, dan Spaanse of Franse, denkt Kobalia. Ook hier is de interviewer niet alert: troepen van NAVO-landen als oplossing bij een oorlog die juist bedoeld is om de aanwezigheid van de NAVO in Oekraïne te voorkomen? Kobalia doolt, en Minten slaapt.
“Het beste en meest realistische scenario is dat de Europese bondgenoten Oekraïne militair blijven steunen. Dat betekent wapens blijven sturen.” En gemeenschappelijke oefeningen met Europese soldaten ziet Kobalia ook wel zitten.
Het weinige wat je uit dit interview leert, is dat zo’n Oekraïense officier, nochtans met een universitair diploma geschiedenis, geen benul heeft van de achtergrond, de motieven en de perspectieven van de oorlog. In zijn benevelde geest is er alleen strijd om grondgebied, maar geen burgeroorlog, geen NAVO-probleem, geen agressie van Kiev tegen de afgescheurde Donbasrepublieken. Maar Dominique Minten ziet hier kristalheldere én realistische analyses. De ene benevelde geest prijst de andere!
In zijn blog van 2 januari brengt Pascal Lottaz, Zwitserse academicus die in Japan werkt, fundamentele gezichtspunten aan i.v.m. de sancties van de EU tegen personen die andere opvattingen verspreiden dan de hare, zoals Jacques Baud en Nathalie Yamb. Die sancties zijn te karakteriseren als extralegaal en als zodanig moeilijk te bestrijden. Hoezo?
Momenteel staan er 59 personen op de sanctielijst van de EU i.v.m. Rusland. Oorspronkelijk ging het enkel om Russische zakenlieden of mensen in Rusland, maar nu is dat uitgebreid tot personen die opvattingen uiten die niet overeenstemmen met die van de EU.
En haar lidstaten, mag je daaraan toevoegen. Dat de Zwitserse Nathalie Yamb gesanctioneerd werd, heeft ook te maken met haar acties tegen de neokoloniale Franse politiek in Afrika. En dat de Duitse journalist Hüsseyin Dogru op de lijst kwam werd mee gemotiveerd door zijn pro-Palestijnse standpunten.
Er is eerder al gesuggereerd dat die EU-sancties er wellicht kwamen op suggestie of aandringen van Frankrijk en Duitsland, en dat is niet onwaarschijnlijk, want de EU vermeldt het antikoloniale en het anti-Israëlische aspect van de uitspraken of acties van de gesanctioneerden.
Zoals eerder hier vermeld is er op aanvraag van de Europese parlementsleden Michael von der Schulenburg en Ruth Firmenich een juridisch rapport opgesteld over de wettelijkheid van de EU-sancties tegen personen. Maar, zo constateert Lottaz, “het probleem is dat terwijl sancties ongetwijfeld een schending zijn van EU-wetgeving, er andere EU-wetgeving is die de Raad toestaat dergelijke maatregelen te nemen. Procedurematig overschrijdt de EU haar competenties niet omdat sancties geen stof zijn van binnenlandse politiek maar beslissingen van buitenlandse politiek.
Lottaz becommentarieert: “De EU is erin geslaagd een systeem te creëren waarbij de uitvoerende macht binnen haar wettelijke rechten is als zij, onder haar arm van buitenlandse politiek, gedrag van burgers als ‘ongewenst’ bestempelt en dan de meest draconische denkbare maatregelen oplegt – allemaal zonder proces of veroordeling.”
“Alles wat Baud, Yamb, Dogru en anderen deden (en nog doen) is perfect legaal in de EU. Maar de Raad van de Europese Unie heeft de macht om hen dwingende maatregelen op te leggen als onderdeel van het buitenlands beleid. (…) Wat deze sancties doen is een regime creëren dat het mogelijk maakt de beveiligingen tegen politieke vervolging te omzeilen.”
NAUWELIJKS VERWEER MOGELIJK
Kunnen de personen die het slachtoffer worden van de EU-repressie juridisch iets ondernemen? Als zij zich tot het Europese Hof van Justitie wenden, zal dat enkel controleren of de beslissing van de EU formeel in orde is. Ze zal zich niet bezig houden met de vraag of de opgelegde sancties niet buiten proportie zijn of de fundamentele rechten van de persoon aantasten.
Concreet betekent dit dat als er een foutje in de motivering door de EU te vinden is, het Hof kan zeggen dat de betreffende persoon van de lijst moet. Maar de EU kan rustig de motivering veranderen en de persoon opnieuw op de lijst zetten. Die kan dan weer naar het Europese Hof stappen en weer een klacht indienen, enz. Lottaz verwijst naar de Russische zakenlui Petr Aven en Mikhail Fridman die in 2024 een zaak tegen de EU gewonnen hebben, maar nu nog altijd op de sanctielijst staan, met een aangepaste motivering…
Dit misbruik om politieke repressie door te voeren wordt door Lottaz als veel voorkomende praktijk bestempeld, al vaak toegepast door EU-lidstaten. En door de Verenigde Staten: “Ook de VS heeft sancties gebruikt als een middel om legaal gedrag te verbieden, bijvoorbeeld met hun aanval op het personeel van het Internationaal Gerechtshof (ICC), of onlangs nog door de sancties tegen de Bijzondere Rapporteur van de VN voor de bezette Palestijnse gebieden Francesca Albanese.”
En Lottaz besluit: “Ofwel stopt dit nu, of de toekomst van vrijheid en democratie in de EU ziet er slecht uit.”
De befaamde Amerikaanse econoom en politieke denker Jeffrey Sachs, hoogleraar aan de universiteit van Columbia, die al vaak toppolitici adviseerde, richtte zich onlangs uit eigen beweging tot de Duitse Bondskanselier met een zeer kritische, rake en wijze beschouwing over de huidige Duitse politiek en met name over de attitude tegenover Rusland en de oorlog in Oekraïne. Hier een Nederlandse vertaling van de Engelse tekst – opmaak, tussenkoppen en parentheses zijn van mijn hand.
U hebt herhaaldelijk gesproken over de verantwoordelijkheid van Duitsland voor de Europese veiligheid. Die verantwoordelijkheid kan niet worden opgenomen door slogans, selectieve herinnering of de voortdurende normalisering van oorlogspraat.
Veiligheidsgaranties zijn geen éénrichtingsinstrumenten. Ze gaan in twee richtingen. Dit is geen Russisch argument, en ook geen Amerikaans; het is een basisprincipe van de Europese veiligheid, expliciet opgenomen in de Slotakte van Helsinki, het kader van de OSVE en decennia van naoorlogse diplomatie. [OSVE: Organisatie voor Samenwerking en Veiligheid in Europa]
Duitsland heeft de plicht dit moment met historische ernst en eerlijkheid te benaderen. In dat opzicht schieten de recente retoriek en de politieke keuzes op gevaarlijke wijze te kort.
HET NEGEREN VAN RUSSISCHE BEDENKINGEN EN BEZWAREN
Sinds 1990 zijn de centrale veiligheidsbekommernissen van Rusland herhaaldelijk afgewezen, afgezwakt of rechtstreeks geschonden – vaak met Duitslands actieve deelneming of instemming. Deze feiten kunnen niet worden weggewist als er een einde moet komen aan de oorlog in Oekraïne, en ze kunnen niet weggelaten worden als Europa een permanente staat van confrontatie wil vermijden.
VERVORMING VAN DE GESCHIEDENIS
Aan het einde van de Koude Oorlog gaf Duitsland de Sovjetleiders en daarna de Russische leiders herhaaldelijk en expliciet verzekeringen dat de NAVO niet naar het Oosten zou uitbreiden. Die verzekeringen werden gegeven in de context van de Duitse hereniging. Duitsland verkreeg daardoor een enorm voordeel.
De snelle hereniging van uw land – binnen de NAVO – had niet kunnen gebeuren zonder instemming van de Sovjetunie, die gebaseerd was op die beloften. Later beweren dat die verzekeringen er nooit toe deden, dat het maar terloopse opmerkingen waren, is geen realisme. Dat is historisch revisionisme.
EEN NIET-DEFENSIEVE OORLOG VAN DE NAVO
In 1999 nam Duitsland deel aan de NAVO-bombardementen op Servië, de eerste grote oorlog die de NAVO voerde zonder autorisatie door de VN-Veiligheidsraad. Dat was geen defensieve actie. Het was een interventie die een precedent vormde dat de naoorlogse veiligheidsorde veranderde. Voor Rusland was Servië geen abstractie. De boodschap was onmiskenbaar: de NAVO zou geweld gebruiken buiten haar territorium, zonder goedkeuring van de VN en zonder rekening te houden met Russische bezwaren.
SLOOP VAN DE WAPENBEPERKING
In 2002 trokken de VS zich eenzijdig terug uit het Verdrag tegen Ballistische Raketten, drie decennia lang een hoeksteen van de strategische stabiliteit. Duitsland kwam niet met ernstige bezwaren. Toch gebeurde de erosie van de architectuur van de bewapeningscontrole niet in een vacuüm.
Afweersystemen voor raketten die dichter bij de Russische grenzen werden opgesteld werden terecht door Rusland gezien als destabiliserend. Het afdoen van die percepties als paranoia was politieke propaganda, geen gezonde diplomatie.
In 2008 erkende Duitsland de onafhankelijkheid van Kosovo, ondanks expliciete waarschuwingen dat dit het principe van territoriale integriteit zou ondermijnen en een precedent zou vormen dat elders navolging zou krijgen. Nog maar eens werden de Russische bezwaren opzij geveegd als kwade trouw en niet beantwoord als ernstige strategische bekommernissen.
NEGEREN VAN DE RUSSISCHE BEZWAREN
De voortdurende drang om de NAVO uit te breiden met Oekraïne en Georgië – formeel uitgesproken op de top van Boekarest in 2008 – overschreed de helderste rode lijnen, ondanks luidruchtige, heldere, systematische en herhaalde bezwaren die Moskou jarenlang opwierp. Als een grootmacht een centraal veiligheidsbelang formuleert en tientallen jaren herhaalt, is dat negeren geen diplomatie. Het is opzettelijke escalatie.
De rol van Duitsland in Oekraïne sinds 2014 is bijzonder zorgwekkend. Berlijn onderhandelde, samen met Parijs en Warschau, het akkoord tussen president Yanoekovitsj en de oppositie van 21 februari 2014 – een akkoord dat bedoeld was om het geweld te stoppen en de constitutionele orde veilig te stellen. Een gewelddadige omverwerping volgde. Een nieuwe regering dook op via buiten-constitutionele middelen. Duitsland erkende en ondersteunde het nieuwe regime meteen. Het akkoord waarvoor Duitsland garant stond, werd zonder consequenties opgegeven.
HET MINSK II-AKKOORD: GEEN ECHT VREDESPLAN
Het Minsk II-akkoord van 2015 werd geacht een correctie te brengen – een onderhandeld kader om de oorlog in Oost-Oekraïne te stoppen. Duitsland diende weer als garant. Maar zeven jaar lang werd Minsk II niet doorgevoerd door Oekraïne. Kyev verwierp openlijk de politieke regelingen ervan. Duitsland legde ze niet op.
Gewezen Duitse en Europese leiders hebben sindsdien toegegeven dat Minsk minder behandeld werd als een vredesplan dan als een daad van afremming. Die erkenning zou op zich al een afrekening vergen.
HET IS GENOEG GEWEEST!
Tegen deze achtergrond klinken oproepen voor steeds meer wapens, en steeds scherpere retoriek en zelfs steeds grotere ‘vastberadenheid’ hol. Zij vragen van Europa dat het recente verleden vergeten wordt om een toekomst van permanente confrontatie te rechtvaardigen.
Gedaan met de propaganda. Gedaan met de morele infantilisering van het publiek. Europeanen zijn perfect in staat te begrijpen dat de veiligheidsdilemma’s reëel zijn, dat NAVO-acties consequenties hebben, en dat vrede niet bereikt wordt door te doen alsof Russische veiligheidsbekommernissen niet bestaan.
TERUG NAAR DIPLOMATIE EN SAMENWERKING!
De Europese veiligheid is ondeelbaar. Dat principe betekent dat geen enkel land zijn veiligheid kan vergroten ten koste van een ander land zonder instabiliteit uit te lokken. Het betekent ook dat diplomatie geen concessiepolitiek is, en dat historische eerlijkheid geen verraad is.
Ooit begreep Duitsland dat. De Ostpolitik was geen zwakte; het was strategische maturiteit. Ze erkende dat de stabiliteit van Europa afhangt van engagement, bewapeningscontrole, economische banden en respect voor de legitieme veiligheidsbelangen van Rusland.
NAAR EEN VERNIEUWDE EUROPESE VEILIGHEIDSARCHITECTUUR
Een vernieuwde Europese veiligheidsarchitectuur moet beginnen met helderheid en terughoudendheid. Eerst en vooral vergt dat een ondubbelzinnig stoppen van de oostwaartse expansie van de NAVO – naar Oekraïne, naar Georgië en naar eender welke andere staat die grenst aan Ruslands grenzen.
De expansie van de NAVO was geen onvermijdelijke trek van de wereldorde na de Koude Oorlog; het was een politieke keuze, die genomen werd met overtreding van de plechtige verzekeringen die in 1990 gegeven werden en die werd doorgevoerd ondanks herhaalde waarschuwingen dat dit Europa zou destabiliseren.
DE VEILIGHEID MOET VAN TWEE KANTEN KOMEN
Ten tweede vergt stabiliteit demilitarisering en wederzijdsheid. Russische strijdkrachten dienen ver weg te blijven van NAVO-grenzen, en NAVO-troepen – inclusief raketsystemen – moeten ver weg blijven van Russische grenzen. Veiligheid is ondeelbaar en niet eenzijdig. Grensregio’s zouden gedemilitariseerd moeten worden via controleerbare overeenkomsten, niet verzadigd met altijd maar meer wapens.
Sancties dienen te worden opgeheven als onderdeel van een onderhandelde regeling; ze zijn er niet in geslaagd vrede te brengen en hebben zware schade toegebracht aan de eigen economie van Europa.
GEEN INBESLAGNEMING VAN RUSSISCH VERMOGEN
Duitsland in het bijzonder zou de roekeloze inbeslagneming van Russisch staatsvermogen moeten verwerpen – een grove schending van de internationale wetgeving die het vertrouwen in het globale financiële systeem ondermijnt. De Duitse industrie doen herleven via wettige, op overeenkomsten gebaseerde handel met Rusland is geen capitulatie. Het is economisch realisme. Europa moet de basis van zijn eigen productie niet vernietigen in naam van morele poses.
ORGANISATIE VOOR SAMENWERKING EN ONTWIKKELING CENTRAAL
En tot slot: Europa moet terugkeren naar de institutionele funderingen van zijn eigen veiligheid. De OVSE – niet de NAVO – zou opnieuw moeten dienen als het centrale forum voor de Europese veiligheid, opbouw van vertrouwen en bewapeningscontrole. Strategische autonomie voor Europa betekent precies dat: een Europese veiligheidsorde die gevormd is vanuit Europese belangen, niet de permanente onderwerping aan het expansionisme van de NAVO.
Frankrijk zou terecht zijn nucleaire afschrikking kunnen uitbreiden tot een veiligheidsscherm, maar enkel met een strikt defensieve attitude, zonder vooruitgeschoven systemen die Rusland bedreigen.
Europa zou moeten aandringen op een terugkeer naar het INF-kader [beperking van middellange afstandsraketten met nucleaire lading] en voor de brede controle op strategische nucleaire wapens op onderhandelingen tussen de VS en Rusland – en mettertijd ook met China.
VEILIGHEID BERUST OP VERTROUWEN
Het belangrijkste, Kanselier Merz: leer geschiedenis – en wees eerlijk daarin. Zonder eerlijkheid kan er geen vertrouwen zijn. Zonder vertrouwen kan er geen veiligheid zijn. En zonder diplomatie, riskeert Europa de catastrofes te herhalen waarvan het beweert dat ze eruit geleerd heeft.
De geschiedenis zal oordelen wat Duitsland beslist zich te herinneren – en wat het beslist te vergeten. Deze keer moge Duitsland kiezen voor diplomatie en vrede, en zich houden aan het gegeven woord.
Paus Leo XIV deed onlangs, met het kerstfeest op komst, een oproep tot alle mensen van goede wil om op kerstdag geen oorlog te voeren, zodat “tenminste op de dag van de geboorte van de Verlosser een dag van vrede wordt in acht genomen”. Dat waren woorden in de wind, of beter gezegd: dat was wind in woorden. De paus vertelde verder: “Echt, wat bij mij diepe droefheid veroorzaakt in deze dagen is het feit dat Rusland blijkbaar het verzoek om een kerstbestand afwijst”.
De (onmisbare) VS-blogger Simplicius wees er op dat Rusland in 2023 een kerstbestand afkondigde, maar dat het door Zelenski en door Europa en de VS werd afgewezen. De toenmalige VS-president Joe Biden stelde dat het bestand alleen maar zou dienen om de Russen even een adempauze te gunnen en zich te herpakken. De Oekraïense autoriteiten noemden het een “cynische valstrik”. Maar dat kan paus Leo XIV zich blijkbaar niet herinneren.
Wat de paus zich ook niet lijkt te herinneren, is dat Vladimir Poetin met het akkoord van Minsk 2 een vreedzame regeling van de problemen in Oekraïne voorstelde, die uitstekend was en door de VN bekrachtigd werd, maar die werd geweigerd door Kiev en gesaboteerd door het Westen. En enkele maanden na het uitbreken van de oorlog was er in het overleg in Istanboel een vredesregeling klaar, die vervolgens door Boris Johnson (buikspreker van de VS, mogen we aannemen) efficiënt tegengewerkt werd.
De anti-Russische sneer van Leo XIV getuigt niet van competentie en inzicht, maar van een wereldvreemd concept van vrede. Leeft de opperprelaat in de wolken?
Over het op 17 december in de Oost-Vlaamse provincieraad goedgekeurde hoofddoekverbod publiceerde Filip Michiels twee artikels in Doorbraak, op 15 en 18 december. Die gaan niet over de grond van de zaak: waarom zo’n verbod, is dat gefundeerd en acceptabel en welke consequenties heeft het? Wel over de politieke situatie: hoe een politieke meerderheid gevormd werd en hoe die er uit ziet. Maar uit de stroom commentaren op de beide artikels door de lezers van Doorbraak verneem je wel waar het eigenlijk om gaat: niet om de grondwettelijk vastgelegde neutraliteit van de overheid, maar om het bestrijden van de islam en de islamieten…
In de grondwet (artikel 24 §1) staat: “De gemeenschap richt neutraal onderwijs in. De neutraliteit houdt onder meer in, de eerbied voor de filosofische, ideologische of godsdienstige opvattingen van de ouders en de leerlingen.” Dit is een positief opgevatte richtlijn: respect voor ieders levensbeschouwing! Het hoofddoekverbod is duidelijk in overtreding van dit principe, en zelfs een omkering ervan: in plaats van positief respect voor het gamma van opvattingen van ouders en leerlingen wordt één enkele groep geviseerd en met een verbod bedacht. De achterliggende filosofie van een pluralistische samenleving waarin allerlei verschillende levensbeschouwingen en -visies in wederzijds respect en tolerantie naast elkaar bestaan, wordt genegeerd en zelfs kapotgemaakt.
De achtergrond, ja de lugubere achtergrond daarvan wordt duidelijk als je de commentaren op de artikels van Filip Michiels in Doorbraak leest. Daarin is nergens sprake van respect voor andermans opvattingen, maar enkel van verachting en haat voor de islam en voor islamitische immigranten. De positieve neutraliteit van de grondwet is totaal afwezig. De hoofddoek wordt herhaaldelijk als “kopvod” aangeduid en de draagsters ervan zijn “voddenkoppen”.
De afkeer van de hoofddoek en van wie hem draagt wordt toegelicht: “Het dragen van een hoofddoek is een teken dat men het eens is met een discriminerende, gewelddadige, moordende, fascistische, dictatoriale Islam.” Wie een kruisje draagt aan zijn hals of op zijn revers keurt pedofiel misbruik in de Katholieke Kerk goed, is bewonderaar van de kruistochten en van het levend verbranden van godslasteraars, enz . ???
We hebben duidelijk te maken met een onaanvaardbare veralgemening van negatieve aspecten van de islam, en een toeschrijving aan de draagsters van een hoofddoek van een betekenis daarvan die zij niet uiten of geuit hebben. Er wordt geen enkel getuigenis ter ondersteuning aangehaald. De commentaarschrijvers willen dan ook niet weten wat moslima’s denken of voelen, behalve als die zich negatief uitlaten over islamitische godsdienst en opvoeding of daarmee afrekenen, zoals Lale Gül in haar boek “Ik ga leven”, dat aanbevolen wordt.
Geen hoofddoek, wel genocide
De afkeer van discriminatie, gewelddadigheid, moord, fascisme en dictatuur zou natuurlijk mooi zijn als die oprecht was, maar het omgekeerde is het geval. In de huidige context van genocide op de Palestijnen (islamitische én christelijke en andere) wordt gesympathiseerd met de roof- en moordstaat Israël: “De joden hebben het beter begrepen: u heeft de Goddelijke Plicht U te verdedigen tegen invallers en moordenaars, slavendrijvers en verkrachters!” De verachters van de islam hebben geen probleem met het discriminerende, gewelddadige, moordende, fascistische en dictatoriale zionisme?
De negatieve attitude tegenover de islam, gekoppeld aan het onbegrip voor de betekenis van de hoofddoek, leidt tot uitspraken als:
“Degenen die een hoofddoek dragen discrimineren zichzelf. Door het feit dat ze die dragen willen ze benaderd worden op een andere manier en tonen dat ze anders zijn dan de gewone burger. En als racist ¨[+ icoontje lachend gezicht] zal ik geen gesprek aangaan met personen met een hoofddoek die een gevaarlijke ideologie volgen.”
“U walgt? Ik ook (en al lang)! Ik weiger een kopvod te woord te staan en ik vermijd ELK contact met hen.”
“Islam is geen religie maar een ideologie die bovendien haaks staat op alles waar onze democratieën (ook al worden die systematisch afgebroken) voor staan.”
“Stop de islamisering en draai hem terug. Binnen 40 jaar moet onze maatschappij nagenoeg vrij zijn van islam en binnen 70 jaar volledig. Dit kan, als men wil… U en ik…”
“Fight, Fight, Fight!!!”
“Een lerares met hoofddoek moet zéér intimiderend zijn voor de (niet-moslim) kinderen in de klas. Maar met die gevoeligheid wordt geen rekening gehouden waarschijnlijk.”
“En heeft men zich al afgevraagd hoe intimiderend en beklemmend een juf met hoofddoek kan zijn voor kleine kinderen?”
“Verbied de Islam (tekenen van) in de openbare ruimte. Dus geen moskeeën, geen hoofddoeken, etc. in het openbaar. In de privé doet iedereen wat hij/zij wil.”
Welke strijd?
Enzovoort, enzovoort… Een opeenstapeling van vooroordelen, weigering van communicatie en bovendien agressie tegenover de islamitische medemens. Kennis van de Belgische grondwet en de betekenis van “neutraliteit” is er niet, alles blijft op het niveau van cafépraat. Dat de hoofddoek in al onze katholieke kerken te zien is en vanzelfsprekend is, is niet tot de haatdragers doorgedrongen. Hij wordt afgewezen als vreemd aan onze cultuur, en dat kan maar omdat elk historisch besef ontbreekt. Een paar generaties geleden was het nog volkomen vanzelfsprekend dat katholieke vrouwen hun hoofdhaar bedekten als ze naar de kerk gingen.
Achter het geleuter en het gemanipuleer met het begrip “neutraliteit” – dat doorgaans niet gedefinieerd wordt en alleen inhoudt dat godsdienstige tekens of symbolen moeten verboden worden in bepaalde contexten – verbergt zich een gore islamofobie. Als er gestreden moet worden, dan is het tegen deze mengeling van vooroordelen, haat en agressie. Acceptatie van de hoofddoek is een eerste stap in die richting, en helemaal in de geest van de Belgische grondwet. Het impliciete sociale ideaal van een tolerante en vreedzame samenleving van die wet, haar uitgangspunt van “eerbied voor de filosofische, ideologische of godsdienstige opvattingen”, dat is de neutraliteit die verdedigd hoort te worden!
De Zwitserse academicus Pascal Lottaz, die in Japan werkt, stuurde een open brief aan de Zwitserse overheid met het verzoek hulp te verlenen aan de Zwitserse staatsburgers Jacques Baud en Nathalie Yamb, die getroffen worden door EU-repressie. Hij schrijft in naam van meer dan 300 Zwitsers, onder meer uit de universitaire, journalistieke, politieke en diplomatieke wereld. Hij stelt:
“Het opnemen van de twee personen in een sanctielijst van de EU is een politiek gemotiveerde daad van repressie die op geen enkele wijze te verzoenen is met het fundamentele recht op vrijheid van meningsuiting, zoals geformuleerd in artikel 19 van het Charter van de Verenigde Naties. (…) Hoewel de beide personen het recht hebben om de wettelijkheid van deze maatregelen te laten onderzoeken door het Europese Gerechtshof, hebben de sancties een onmiddellijk en diepgaand effect op hun fundamentele vrijheden. Dit vormt een geval van administratieve bestraffing zonder vorm van proces.”
Op 17 december jl. keurde de verzamelde dwaasheid van de Provincieraad van Oost-Vlaanderen een regeling i.v.m. de hoofddoek op de scholen van de provincie goed. Er komt een hoofddoekenverbod, en dat wordt gepresenteerd als “neutraliteit”. In een interviewtje hoorde ik de député van onderwijs zeggen dat de “neutraliteit” straks zal worden ingevoerd. De journalist vond het niet nodig te vragen wat dat begrip inhoudt en welk belang het heeft, en waarom het nu opeens moet worden ingevoerd?
De NVA-député, Kurt Moens, verstaat onder “neutraliteit” een hoofddoekenverbod, en demonstreert daarmee zijn incompetentie. Laat ik de zaken even duidelijk stellen. De neutraliteit van de Belgische staat – en daarmee ook van de scholen van de Belgische overheid – vloeit rechtstreeks voort uit de Belgische grondwet. Die bepaalt immers dat er in België godsdienstvrijheid is. Elke burger is vrij om een godsdienst te hebben (of geen) en de overheid mag zich daarmee dus niet bemoeien. Tenzij de godsdienst of zijn aanhangers de wet zou overtreden, dat is een andere kwestie.
De neutraliteit is dus een eigenschap van de Belgische staat en zijn overheden, en van zijn instellingen. Als het gaat om onderwijsinstellingen, geldt dat die de levensbeschouwelijke vrijheid van de burgers moeten respecteren. Zij kunnen geen levensbeschouwing promoten en er ook geen tegenwerken. Dat zou bevoegdheidsoverschrijding en aantasting van de grondwet zijn, en daar zou meteen tegen moeten worden opgetreden.
Neutraliteit geldt niet voor leerlingen
De levensbeschouwelijke neutraliteit is dus een kenmerk van en een vereiste voor de overheid, dus ook voor haar scholen. Zij betreft niet het cliënteel van die scholen, de leerlingen, maar wel de instelling: directie, leerkrachten, leerstof… Een verbod inzake de kleding van leerlingen op grond van “neutraliteit” kan dus niet, en roept meteen de vraag op of de school het neutraliteitsprincipe niet aan het schaden is en de grondwet schendt? Die vraag is nu nijpend, na de beslissing van de provincieraad van 17 december.
Overigens zijn dergelijke verboden ook niet zomaar aangewezen voor het personeel van de scholen. Die mogen niet voor of tegen een bepaalde levensbeschouwing ageren, dat wil zeggen dat zij de geest van pluralisme moeten cultiveren: de leerlingen of studenten duidelijk maken dat er in België vrijheid van levensbeschouwing is en dat levensbeschouwelijke verdraagzaamheid de norm is. Dat kan eigenlijk beter met een ook vestimentair bont gezelschap van personeelsleden, leerkrachten met een hoofddoek naast leerkrachten zonder beantwoorden perfect aan de filosofie van de Belgische staat.
De hoofddoek is christelijke traditie
Een ander troebel punt betreft de levensbeschouwelijke “symbolen”. De hoofddoek is, in tegenstelling tot een kruis, geen symbool, maar een teken. Hij is de voortzetting van een oude traditie waarin loshangend haar seksuele beschikbaarheid of zelfs uitnodiging tot seksueel contact betekende. De hoofddoek signaleerde onbeschikbaarheid, en was daarmee een teken van zedigheid. Dat is ook christelijke traditie (en in het Midden-Oosten wordt de hoofddoek ook wel door christelijke vrouwen gedragen, die is niet exclusief islamitisch). Ik herinner me nog goed hoe mijn zeer katholieke moeder een hoofddoek (een sjaaltje) over haar hoofdhaar deed als ze naar de kerk ging. En in onze kerken zie je overal afbeeldingen van de Moedermaagd Maria die een hoofddoek draagt. Dat is echt wel Vlaamse en Belgische traditie!
Het Oost-Vlaamse provinciebestuur levert knoeiwerk af: het hanteert begrippen die niet of verkeerd gedefinieerd worden, is wazig over de doelstellingen van zijn beleid, en heeft blijkbaar een verborgen agenda. Die verdient nader onderzoek en daar kom ik dus op terug in een volgende aflevering van deze blog.
De Maagd Maria in de Sint-Lievenskerk van Ledeberg
De EU-parlementariërs Michael von der Schulenburg en Ruth Firmenich hebben in een persmededeling van 15 december 2025 scherpe kritiek geuit op de sancties die de EU heeft uitgesproken wegens “desinformatie”: “De beslissing van de EU-raad voor buitenlandse zaken om nog meer Europese burgers te sanctioneren – waaronder de voormalige Zwitserse officier van de geheime dienst en gepensioneerde overste Jacques Baud – vormt een volgende zware slag tegen de rechtsstaatsprincipes in de Europese Unie.”
Zij vervolgen: “Met de nu besliste maatregelen tegen Jacques Baud wegens beweerde ‘desinformatie-activiteiten’ probeert de politieke elite van de EU een van de meest gerenommeerde analisten van de oorlog in Oekraïne tot zwijgen te brengen, zegt von der Schulenburg. ‘De EU gebruikt de sanctielijst als instrument tegen critici en manoeuvreert zich steeds verder in een afgrond van wetteloosheid’, aldus Ruth Firmenich.”
De beide EU-parlementariërs bekritiseren het sanctioneren van Europese burgers wegens “desinformatie” en meteen ook het plan om de “onwettige verandering van permanent bevroren vermogen van de Russische Centrale Bank om te zetten in garanties voor kredieten aan Oekraïne”.
Juridisch onderzoek
De parlementariërs deden meer dan een standpunt uitspreken: zij bestelden ook een juridisch onderzoek bij de professoren Ninon Colmeric en Alina Miron. Die komen daarin tot het besluit dat talrijke elementen van het kader van de EU-sancties tegen desinformatie niet compatibel zijn met het recht van de EU en dat er ernstige tekortkomingen zijn bij het garanderen van grondwettelijke minimumnormen.
De professoren achten het bijzonder problematisch dat de gesanctioneerde personen niet het recht hadden gehoord te worden voor ze gesanctioneerd werden. Bovendien achten zij de schade die een dragende zuil van de democratie, de vrijheid van meningsuiting, toegevoegd wordt, niet in verhouding tot de doelstelling van het bestrijden van desinformatie. De genomen maatregelen overtreden de proportionaliteitseisen van het EU-recht en ook artikel 11 van de Charta van grondrechten van de EU.
Bovendien stellen de professoren dat de beperkingen van de bewegingsvrijheid van EU-burgers in strijd is met het recht, terwijl de juridische garanties voor de betrokkenen in hun geheel ontoereikend zijn. De begrippen waarmee gewerkt werd zijn zo ruim interpreteerbaar dat de Raad in feite een onbeperkte vrijheid heeft om sancties uit te spreken, wat het gevaar van politiek gemotiveerde vervolging inhoudt.
Mogelijke schade aan het recht op vrije meningsuiting in de pers
Tot slot constateren de juristen een “afschrikkend effect van de nieuwe sanctieregeling op journalisten”. De vrees dat uitspraken worden aangepakt als “desinformatie” kan de pers ervan afhouden het recht op vrije meningsuiting en informatie onbeperkt uit te oefenen…
Erics kijk 
