De media, digitale zowel als gedrukte, concurreren met elkaar in het zwartmaken van de Russische president. Hij is een imperialist, een agressor, een expansionist, een oorlogszuchtige egotripper… die een nieuwe tsaar wil zijn en die Oekraïne en allicht ook Europa wil vernietigen. Hopelijk brengt zijn beleid hem snel in diskrediet en gaat hij gauw ten onder door een volksopstand of een paleisrevolutie… En is hij niet seniel aan het worden, of ziek?
Tegenover deze propagandalawine is het goed om even te bekijken wat de Rand Corporation, een gezaghebbende Amerikaanse think thank, na onderzoek schreef in een rapport, dat al van 2021 dateert. Dat rapport werd destijds becommentarieerd door Paul Robinson, professor aan de universiteit van Ottawa en specialist in internationale politiek, die er een interessant perspectief aan toevoegde.
Het rapport stelt dat de militaire interventies – breed gedefinieerd – van de Russische Federatie in omvang en aantal bescheiden waren en beperkt in geografische reikwijdte, vergeleken met die van de Sovjetunie en die van de Verenigde Staten. De drijfveren ervan waren “externe bedreigingen, bekommernis om de nationale status en regionale machtsevenwichten” (p. 131). Territoriale expansie wordt niet genoemd.
En de rol van Poetin? “Het is onwaarschijnlijk dat het eventuele vertrek van Poetin het hier geobserveerde patroon verandert. In de veronderstelling dat de volgende Russische leider gelijkaardige visies vertoont als die welke geleid hebben tot de hier beschreven interventies, visies die algemeen verspreid zijn bij de Russische elite, verwachten we niet dat een verandering in het leiderschap tot dramatische veranderingen zal leiden in de Russische patronen van militaire interventie. Geen van de kernfactoren die we naar voren haalden in onze analyse is typisch voor Poetin. Veel commentaren over de Russische interventies die die voorstellen als bepaald door Poetins karakter, vertroebelen daarom meer dan ze verhelderen.” (p. 137)
De prospecttheorie
De politoloog Paul Robinson voegt een interessant aspect toe aan deze kwestie. Hij heeft eerder de “prospect theory” voorgesteld als wellicht relevant voor de Russische annexatie van de Krim. Ze houdt in dat mensen de neiging hebben om grotere risico’s te nemen om verlies te voorkomen dan om winst te maken. Dat geldt als een psychologisch verschijnsel, maar Robinson ziet het ook aan het werk in de internationale politiek. Militaire middelen zullen eerder worden ingezet om verlies (van grondgebied of macht…?) te voorkomen dan om grondgebied of macht te veroveren.
Robinson constateert dat het Randrapport zijn visie lijkt te bevestigen. De Russische militaire interventies die het rapport bestudeerde, leiden tot de conclusie dat het voorkomen van verlies een van de belangrijke motieven daarvan is. En hij besluit: “Kort gezegd zijn al de beweringen dat Rusland zijn autoritaire ideologie wil exporteren, democratie wil destabiliseren, het Poetinregime wil ondersteunen of alleen maar wordt aangedreven door de agressieve persoonlijkheid van Poetin zelf verkeerd.”
De beer niet in de hoek drijven
Rusland reageert met militaire interventies als het zich bedreigd voelt, en de aanbevelingen van het Randrapport vat Robinson samen als “de beer niet in de hoek drijven” – dat lokt immers agressie uit. “Dit spreekt het momenteel gangbare narratief tegen dat inhoudt dat Rusland verzot is op agressie en moet worden neergesabeld met alle middelen, waaronder het binnendringen in zijn onmiddellijke omgeving. Als het Randrapport correct is, is dat zowat het slechtste wat je kan doen. Maar ik betwijfel of er nog iemand luistert.”
Meer lezen?
Deze blog werd geïnspireerd door een artikel van Christian Müller in het boeiende Zwitserse onlinekanaal Globalbridge, een herdruk van wat hij al in 2021 publiceerde, maar nog altijd of meer dan ooit actueel acht: “US-Militärberater attestieren Putin ein defensives Verhalten”.
https://globalbridge.ch/us-militaerberater-attestieren-putin-ein-defensives-verhalten/
De visie van Paul Robinson: What Motivates Russian Military Intervention? | IRRUSSIANALITY https://irrussianality.wordpress.com/2021/09/28/what-motivates-russian-military-intervention/
Het Randrapport: *Russia’s Military Interventions: Patterns, Drivers, and Signposts https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/research_reports/RRA400/RRA444-3/RAND_RRA444-3.pdf
Erics kijk 